Een onderzoek naar de Bethel Sozo bediening
De Bethel Sozo bediening bestaat bijna 30 jaar en is al 15 jaar in Nederland actief. De laatste jaren wordt in steeds meer kerken en gemeenten met de Sozo bediening begonnen. Mogelijk heeft u ervan gehoord of bent u ermee in aanraking gekomen. Langzamerhand komen er steeds meer waarschuwingen tegen de Sozo bediening vanuit verschillende hoeken. Een belangrijke reden om deze materie te onderzoeken en om te onderscheiden en te toetsen. In dit artikel wil ik onderzoek doen naar de basis en achtergrond van deze innerlijke genezings en bevrijdingsbediening die Sozo is. Is het zuiver Christelijk of is het een zeer groot Trojaans paard dat de gemeente is binnengebracht?
Het ontstaan van Bethel Sozo
Bethel Sozo is een profetische bediening voor innerlijke genezing en bevrijding. Sozo is begonnen in 1998 in Bethel Church in Redding, California waar het werd ontwikkeld door Dawna De Silva en Theresa Liebscher tot een specifieke bediening die aangeleerd kan worden in een training.
In 1997 kwam genezings-evangelist Randy Clark naar Bethel Church voor een training in bevrijdingsbediening. De training omvatte een vereenvoudigd model van een bevrijdingsgebed wat gebaseerd was op een model voor bevrijding van Pablo Bottari.
Gedurende twee jaar had Dawna De Silva zich elke week trouw aangesloten bij de gebedslijn in Bethel Church voor een ontmoeting met God, maar er waren veel momenten dat ze teleurgesteld wegliep. Toen ze in 1997 de training van Randy Clark had gevolgd vond er voor haar een doorbraak plaats. Dawna begon het vereenvoudigde model te integreren in haar gebeden voor anderen en zag een wonderbaarlijk verschil in de verbinding en het niveau van vrijheid tussen mensen en God. Doordat dit model zo succesvol bleek, breidden Dawna en haar kernteam het gebruikte gebedsinstrument langzaamaan uit. Het model, dat leert dat alle zonden komen door één van vier ‘deuren’, werd het eerste gereedschap van Bethel Sozo: “De Vier Deuren”. Zo werd de Bethel Sozo-bediening geboren. De bedieningen van Bethel Sozo zijn nu wereldwijd te vinden.
De inhoud van Sozo
Een Sozo-sessie duurt één tot anderhalf uur. Er zijn 1-3 Sozo-teamleden aanwezig zijn. Een Sozo-sessie is bedoeld als een tijd van interactie met God de Vader, Jezus en de Heilige Geest. De teamleden bidden voor de hulpvrager en begeleiden deze in een proces van verbinding met God. Onder leiding van de Heilige Geest word de hulpvrager uitgenodigd om God de Vader, Jezus en de Heilige Geest vragen te stellen. Het idee erachter is om te ontdekken welke blokkades zich in iemands leven voordoen en waar de wortel van het probleem zit. Als het contact met God herstelt, zullen wonden genezen en hindernissen verdwijnen. Het resultaat: innerlijke genezing, vrijheid en leren om openbaring rechtstreeks van Hem te ontvangen.
De Vaderladder en de Vier Deuren zijn twee van Bethel Sozo’s krachtigste innerlijke genezings- en bevrijdingsinstrumenten.
Vaderladder
Teresa en Dawna ontdekten de Vaderladder tijdens hun opleiding voor gebedsdienaren in de Bethel Church. Ze ontdekten dat de problemen van de meeste mensen verbonden waren met onvergeeflijkheid. De Vaderladder helpt mensen dieper contact te maken met God. Als iemand moeite heeft om de stem van God te horen, kan dit hulpmiddel snel hun spirituele oren openen. Zij observeerden dat zodra iemand bitterheid losliet, zijn vermogen om God te horen aanzienlijk verbeterde.
Het uitgangspunt is dat je aardse relaties onbewust je hemelse perspectief en je dagelijkse wandeling met God beïnvloeden. De Vaderladder is een hulpmiddel dat onze aardse familieleden direct verbindt met de drie personen van de Godheid. De onderste trede, God de Vader, verbindt met een vaderfiguur. De tweede trede, Jezus, verbindt met broers, zussen en vrienden. De derde trede, de Heilige Geest verbindt met een moederfiguur.
De Vaderladder begint door iemand te vragen hoe zij zich de Vader, Jezus of de Heilige Geest voorstellen. Volgens Dawna is het beste aan de Vaderladder dat het makkelijk is en dat je iemand in tien minuten door vergeving kunt leiden.
Vier deuren
De Vier Deuren identificeert gebieden van demonische onderdrukking. Het concept hiervan werd oorspronkelijk onderwezen in de vorm van Tien Stappen door een bevrijdingsprediker uit Argentinië genaamd Pablo Bottari om vrijheid te brengen aan degenen die gevangen zijn in de macht van de vijand. Volgens Dawna staan de volledige 10 stappen in de Sozo handleiding, maar zijn deze nooit gebruikt. Dit is ook het model dat in de training van Randy Clark werd aangeleerd. (De CD met de training van Bottari wordt nog steeds op de website van Clark aangeboden: globalawakening.com).
Teresa en Dawna hebben dit hulpmiddel aangepast om vier belangrijke zondegebieden te belichten: Angst, Haat, Seksuele Zonde en betrokkenheid bij het Occulte. Omdat zondige gebieden dienen als toegangspunten (deuren) tot de vijand, is het sluiten van deze deuren belangrijk om mensen te helpen vrijheid te vinden.
Naarmate Sozo zich ontwikkelde, werden andere gereedschappen geïntroduceerd om mensen te helpen te genezen en te bevrijden van de wonden en leugens die deze individuen belemmerden om tot God te komen of om hun bestemming te bereiken. We noemen ze hier alleen: Presenting Jesus, The Wall, Divine Editing. In de gevorderde training van Sozo komen daar nog een aantal tools bij: Bodywork, Prophetic Deliverance, and Familiar Spirits.
Het Sozo netwerk
Iedereen die Sozo sessies aanbiedt, dient een training te hebben ontvangen via het netwerk van Bethel Sozo. Elke officiële Bethel Sozo-training staat dus onder toezicht van Bethel Church. Voordat je als facilitator aan de gang kan gaan, zul je zelf ook één of meerdere Sozo sessies moeten ondergaan, want je kunt pas anderen helpen als je zelf hebt ervaren hoe het werkt.
In 2010 volgde het echtpaar Keurentjes de basistraining bij Bethel Church. In 2011 introduceerden zij deze bediening voor het eerst in Nederland, in hun gemeente de Eldad Community in Ede. (Deze gemeente onderhoudt de Nederlandse website bethelsozo.nl). Vervolgens werd dit in 2013 uitgebreid naar Vineyard Amersfoort en Vineyard Wageningen. In 2014 werd Bethel Sozo Nederland opgericht en zo komen er de laatste jaren steeds meer gemeenten waar Sozo teams actief zijn.
Dawna De Silva is tegenwoordig directeur van het Bethel Transformation Center, waar de Sozo bedieningen zijn ondergebracht. Een blik op de website laat zien dat het ondertussen een uitgebreid scala aan bedieningen is geworden. Je kunt vele verschillende Sozo’s volgen naast de reguliere Sozo. Zo is “Art Sozo” een bediening die de methodes voor innerlijke genezing combineert met de vrijheid van kunst als een manier om contact te maken met God. “Creativity Sozo” gaat over het ontgrendelen van de goddelijke creativiteit die God in je heeft geplaatst. “Body Sozo” is om je te helpen weer contact te maken met je lichaam. Een “Sleep Sozo” is voor mensen die problemen hebben met hun slaap. Een “Limbic Release Sozo” integreert essentiële oliën om vastzittend trauma aan te pakken. Met een “Educatieve Sozo” verbeter je hoe je leert en genees je van school-gerelateerde wonden. De “Brein Sozo” geeft inzicht in hoe hersenletsel het emotionele welzijn beïnvloedt, en leert Gods genezing ook op die gebieden uitnodigen.
Een “Joint Sozo” pakt de onderliggende problemen aan die een gezonde verbinding tussen twee mensen in een niet-romantische relatie belemmeren. En een “Couples’ Sozo” is bedoeld voor twee heteroseksuele personen in een romantische relatie. Een “Boundary Sozo” is een Sozo-sessie die zich richt op het identificeren en oplossen van persoonlijk grenzen. Dan is er ook een speciale Sozo voor kinderen om een kind te helpen in contact te komen met Jezus.
Met de “Financiële Sozo” worden destructieve overtuigingen en patronen met betrekking tot geld en rijkdom doorbroken. Financiële genezing zorgt voor een overgang van financiële ziekte naar gezondheid. Het einddoel is een Welvarende Ziel (“prosperous soul”), wat overwinning betekent op het gebied van financiën, geest en verstand. De financiële Sozo is ontwikkeld door Stephen De Silva, de man van Dawna en wordt via zijn eigen websites aangeboden (prosperoussoul.com en desilvaministries.com). Het is opmerkelijk dat er op de eerste website staat dat je niet een Christen hoeft te zijn om een Financiële Sozo te ondergaan. Maar tevens staat er dat het vanwege de aard van deze bediening wel nuttig is om zelf vertrouwd te zijn met het horen van Gods stem. Dit lijkt mij een tegenstrijdige opmerking?
Theresa Liebscher is naast medeontwikkelaar van Sozo, tevens de grondlegger en leider van een vervolg op Sozo, genaamd de Shabar bediening (vanaf 2002). Shabar (deel 2 van de gevorderde Sozo-training) is ontworpen voor mensen die geen doorbraak ervaren bij Sozo, vaak door ernstige fysieke en emotionele mishandeling. Shabar is een bediening voor mensen die al veelvuldig een innerlijke genezingsbediening hebben ondergaan, maar toch hun genezing niet kunnen vasthouden.
Wat is “innerlijke genezing”?
Volgens Bethel Sozo zijn een innerlijke genezing en een bevrijdingsbediening aan elkaar gekoppeld en kunnen ze niet los van elkaar worden gezien. Ze stellen zelfs dat bevrijding een bijproduct is van dit genezingsproces. In Sozo richt Innerlijke Genezing zich op het brengen van vastberadenheid door Gods aanwezigheid en vrede in gebieden van ons leven die negatief zijn beïnvloed door pijn, trauma, verslaving, verlies en menselijke gebrokenheid. Het doel van innerlijke genezing is om de onopgeloste pijn in ons leven, die onze relatie met God, Jezus of de Heilige Geest zouden belemmeren, op te lossen. Op die manier zou innerlijke genezing een meer intieme verbinding met de Godheid (God, Jezus en de Heilige Geest) teweegbrengen om genezing te brengen in de spirituele, emotionele en relationele aspecten van ons leven.
Wat is innerlijke genezing precies en waar komt het vandaan?
Agnes Sanford wordt gezien als de grondlegger van de Innerlijke Genezingsbeweging. Zij was een geloofsgenezer die een grote invloed heeft gehad binnen de charismatische beweging, de contemplatieve gebedsbeweging en de recovered memory-beweging. Zo leerde Sanford dat het individu aan Jezus moest vragen om alle fasen van zijn of haar leven te doorlopen en alles te genezen, zelfs tot de geboorte en daarvoor. Agnes Sanford geloofde dat deze herinneringen ons gedrag zouden bepalen en dat redding en genezing alleen kunnen komen door negatieve herinneringen uit het onderbewuste te verwijderen. De praktijk van visualisatie wordt gebruikt om een gebeurtenis uit het verleden na te bootsen. Agnes Sanford haalde haar inspiratie uit zeer twijfelachtige bronnen zoals de theosofie, New Thought, de dieptepsychologie van Carl Jung en de New Age. Positieve beeldvorming of visualisatie is echter een oeroude techniek van sjamanen en andere occultisten. Ook de occulte psychiater Carl Gustav Jung gebruikte deze techniek. Agnes Sanford heeft deze occulte methode ‘christelijk verpakt’ en zo heeft het zijn ingang gevonden in de christelijke wereld.
Wat is bevrijdingsbediening?
Het uitgangspunt van de bevrijdingsbediening is dat een wedergeboren Christen, dus iemand bij wie de Heilige Geest inwoning heeft, tegelijkertijd kan worden bewoond door één (of meerdere) boze geest(en). In feite wordt dit bij Sozo gedaan met “Vier Deuren” als er gekeken wordt of er sprake is van demonische belasting. Er bestaat echter een groot verschil met het Bijbelse pastoraat.
Els Nannen heeft in 2010 in haar boek Waarlijk Vrij? Bevrijdingspastoraat in het Licht een uitstekende en zeer grondige analyse (bijna 500 pag.) gemaakt van de huidige pastorale praktijken. Onderstaande is een hele korte weergave van de wezenlijke verschillen tussen Bijbels pastoraat en bevrijdingspastoraat van pag. 288-293.
De bevrijdingsbediening gaat uit van een buiten-Bijbels wereldbeeld dat er een permanente geestelijke oorlogsvoering gaande is tegen de duivel en de demonen. Het bevrijdingspastoraat concentreert zich op het bevrijden van de zogenaamde bolwerken van satan en zijn demonen. Bijbels pastoraat richt de blik op God, tegenover wie de mens persoonlijk verantwoordelijk en schuldig staat. De Heilige Geest wil door middel van de Schrift Bijbels verantwoordelijkheidsbesef en zondebesef tegenover God wekken. Bevrijdingspastoraat richt de blik op de vermeende oorlog tegen satan en zijn demonen. Daarmee wordt juist weggekeken van de eigen verantwoordelijkheid en schuld tegenover God. De hulpvrager is dan in feite een slachtoffer van satan. Hiermee wordt de aandacht afgetrokken van de Here en toegetrokken naar demonen. Maar het demoniseren van zonden, levensproblemen en trauma’s vormt juist een blokkade voor Bijbels zondebesef, ook bij gelovigen. In de Bijbel wordt geen onderscheid gemaakt tussen gewone en occulte zonden. Alle werken van de duisternis moeten worden afgelegd. Het doel van Bijbelse verkondiging en pastoraat is en blijft dus primair de persoonlijk, bewuste afkeer van alle zonden en volkomen overgave en onderwerping aan God in Jezus Christus.
Tevens bestaat bij bevrijdingspastoraat het gevaar om mensen afhankelijk te maken en te houden. Als alle mogelijk levensproblemen worden gedemoniseerd, dan zal men voor al deze demonische gebondenheden telkens weer opnieuw bevrijdingspastoraat zoeken.
Evaluatie
Sozo is voortgekomen uit een training van Randy Clark in Bethel. Dit is dezelfde Randy Clark die op 20 januari 1994 aankwam in een kleine kerk nabij Toronto airport om te spreken. Dit was de Vineyard gemeente van John Wimber. Deze bijeenkomst heeft geresulteerd in een wereldwijde “opwekking,” genaamd de “Toronto blessing” die miljoenen heeft beïnvloed en die aan de basis staat van de Nieuw Apostolische Reformatie. Naar aanleiding van het bezoek van John Wimber aan Nederland verscheen in 1991 het boekje Charisma in Golven over John Wimber als vader van ‘de derde golf’ onder redactie van R.H. Matzken, V.I. Kerkhof en K. van Berghem. Daarin werd al gewaarschuwd dat de praktijk van innerlijke genezing een populaire vorm van genezing en bevrijding was geworden in charismatische kringen. We zien dit duidelijk terug in de “Vaderladder” van Sozo hoe niet alleen een ‘Jezus’ als geleidegeest wordt binnengebracht, zoals bv. Agnes Sanford leerde, maar dat dit nog twee keer wordt herhaald met ‘God’ en ‘Heilige Geest’. John Wimber nam de leer van innerlijke genezing over van John en Paula Sandford, die Agnes Sanford als mentor hadden. Deze leer is echter niet geworteld in de Schrift of in de God van de Bijbel. De kernleer van innerlijke genezing, het helen van herinneringen is dat een “persoon met problemen terug moet in zijn verleden via meditatie of visualisatie. Dan kan ‘Jezus Christus’ in zijn traumatische verleden binnenstappen en het ‘genezen’. In de wereld heet dit regressie-therapie.” (Charisma in Golven, p. 57)
Over dit positief visualiseren schrijf Els Nannen: “Een visualiseren van de Here Jezus Christus is ook in de context van genezing van herinneringen een buiten-Bijbelse techniek en bovendien een niet ongevaarlijke techniek. Daarbij moet een christen in zijn geest eerst een beeld van Jezus creëren, vervolgens zich een beeld van een pijnlijke ervaring uit het verleden te maken om ten slotte door zijn verbeeldingskracht de verbeelde ‘Jezus’ daarin te projecteren. Zo hoopt men troost en innerlijke genezing of bevrijding van (negatieve) herinneren te ervaren. Een valse hoop. Het is immers eerder een geëigende methode om een geleidegeest op te roepen in de gedaante van een troostende genezende ‘Jezus’.“ (Nannen, p. 328).
Ook Martin and Deidre Bobgan waarschuwen op hun website tegen visualisatie: “De genezer helpt de persoon niet alleen om het daadwerkelijke of gecreëerde verleden opnieuw te beleven, maar ook om de pijn en de kwetsbaarheid te voelen… Ofwel vóór of op dit moment van emotionele intensiteit wordt een Jezusfiguur in de scène gebracht om genezing te brengen. Sommige innerlijke genezers doen dit door geleide beeldspraak, anderen doen suggesties over wat Jezus zou kunnen doen of zeggen, en weer anderen laten de persoon die al tot dit punt van intensiteit is geleid verwachtingsvol wachten tot Jezus spreekt of handelt. Dit alles is zeer suggestief en door het gebruik van occulte visualisatie kan de Jezus die wordt gevisualiseerd, gecreëerd door de genezer of de cliënt, niet de Jezus uit de Bijbel zijn.”
In Charisma uit de Diepte (het vervolg op Charisma in Golven) zet Matzken uitgebreid het denken van Dr. Carl Jung uiteen. Hij behandelt tevens de invloed van Jung’s denken op de charismatische beweging en in het bijzonder op het pastoraat. In 1993 schrijft hij over het afdalen naar de diepte en werken aan je eigen heling het volgende: “Eenmaal in ‘het diepste van zichZelf’ aangeland, wordt dan ‘iemand’ ontmoet die zich voor christenen aandient als ‘Jezus’, of als ‘Heilige Geest’. In het kader van het Jung-denken dat wij in dit boek uiteenzetten moet wij hier spreken van diens archetypen. In het licht van de Schrift kunnen dit echter geen personen van de Godheid zijn, maar worden zij ontmaskerd als verschijningen van demonen.” (Charisma uit de Diepte, p. 80)
Waar dan naartoe met je psychische last?
Met nadruk wordt telkens gesteld dat een Sozo-sessie geen counseling of therapie is, maar een tijd van interactie met God de Vader, Jezus en de Heilige Geest. Het is tegenstrijdig dat de innerlijke genezing zo sterk zijn fundament heeft in het werk van Dr. Carl Jung, een psychiater en toch claimt Sozo, een innerlijke genezingsbediening, geen therapie te zijn.
Maar Sozo-sessies kunnen ook gevaarlijk zijn, zeker als er in kwetsbare herinneringen en trauma’s wordt gewroet en de trainer maar een opleiding heeft gehad van enkele dagen. Anna Kitko, een psychotherapeut, heeft veel onderzoek gedaan naar Sozo en vertelt hoe problematisch het is vanuit het perspectief van een clinicus. Zij deelt inzichten uit haar onderzoek waar ze zich heeft gespecialiseerd op de schade die door de spirituele manipulatieve bevrijdingsbedieningen wordt veroorzaakt. Zij heeft in haar praktijk velen behandeld die door een Sozo sessie juist in de problemen kwamen! (BeEmboldened YouTube) Anna Kitko waarschuwt dat cliënten in een traumatische ervaring gebracht worden en daar totaal niet in worden begeleidt en voor de klinische schade en de spirituele verwarring die bevrijdingsbedieningen veroorzaken.
Op veel websites die Sozo aanbieden worden beloftes gedaan dat Sozo er is als je naar vrijheid in je leven verlangt en je meer wilt ontdekken over het doel van jouw leven. Is dat een eerlijke belofte of houdt het ons af van het offer wat op het kruis is volbracht? Als we kijken naar de oorsprong en het fundament van Sozo en luisteren naar de vele waarschuwingen die klinken, dan zou het wel eens een manier kunnen zijn om meer gebonden te worden. Het enige wat echt nodig is om onze zondigheid te erkennen en ermee naar het kruis te gaan. Dan alleen vinden we vergeving, vrijheid en rust. Als christenen mogen we erop vertrouwen dat wat Jezus Christus aan het kruis deed voldoende is om ons geestelijk heel te maken.
Conclusie
Pragmatisme is een levensinstelling die alle dingen beoordeelt op grond van hun resultaten. Als iets werkt, dan is het goed; als iets niet werkt dan deugt het niet. Wie pragmatisch denkt, heeft geen behoefte aan een onderscheiding van geesten. Sozo is gebaseerd op een pragmatische manier van denken. Dawna De Silva schrijft op haar website dat op basis van de positieve resultaten ze met deze bediening is begonnen. Als we het echter wel beoordelen en onderscheiding hebben, dan meen ik dat we tot de conclusie moeten komen dat er heel wat buiten-Bijbelse zaken in het Trojaanse paard aanwezig zijn. Meer dan genoeg om dit paard ver buiten de christelijke gemeente te laten staan.
Irene Matzken
Geraadpleegde literatuur
Els Nannen, Waarlijk Vrij? Bevrijdingspastoraat in het Licht, Uitgeverij Voorhoeve, 2010
R.H. Matzken, V.I. Kerkhof en K. van Berghem, Charisma in Golven, Uitgeverij J.J. Groen en Zoon, 1991
R.H. Matzken, Charisma uit de Diepte, Buijten & Schipperheijn, 1993
Geraadpleegde websites
bethelsozo.nl
betheltransformationcenter.com
bethel.com/ministries/sozo-international
prosperoussoul.com en desilvaministries.com
teresaliebscher.com
bethelsozo.com
risenlife.nl
dawnadesilva.com
dawnadesilva.com/the-father-ladder-and-four-doors
globalawakening.com
sozofreedom.com/inner-healing
wayoflife.org/reports/agnes_sanford.html
psychoheresy.com/inner-healing
levenmetgodendebijbel.nl/sozo/