De geboorte
Een pas geboren giraf “valt”, zo gezegd, letterlijk van 1,5 m hoogte in het leven. Zijn moeder is niet in staat om voor de geboorte eenvoudigweg op de grond te hurken. Ze zou in die houding ook tot een te gemakkelijke prooi worden voor de leeuwen. Vergeleken met de geboorte van andere zoogdieren, heeft de girafbaby een bijkomend probleem. Hij heeft een zeer breekbare lange nek, waar de rest van zijn 70 kg zware lichaam aan hangt. Als zijn kop als eerste naar buiten zou komen, dan zou hij zijn nek breken, als de rest van zijn zware lichaam op hem valt. Komt daarentegen zijn kop als laatste naar buiten, zou hij evengoed zijn nek breken, als door het gewicht van zijn lichaam zijn kop met geweld uit de moeder gerukt zou worden. Hoe heeft onze Schepper dit dilemma opgelost? Hij heeft de achterste heupen veel smaller geconstrueerd dan de voorste schouderpartij. De nek is net lang genoeg om de kop, die gelijktijdig op zijn heupen rust het geboortekanaal te laten passeren. De voorpoten komen het eerste naar buiten om daarmee de val van het dier af te remmen. Door de achterste heupen, wordt zijn kop ondersteund en afgeremd, aangezien de nek bewegelijk genoeg is, kan hij zich eenvoudig om de voorste schouders heen wikkelen. Alles loopt op rolletjes. Binnen enkele minuten staat het kalf gracieus tussen de poten van zijn moeder.

De bouw van de giraf
Ecologisch gezien past de giraf perfect in zijn omgeving en heeft daarin een belangrijke plaats en opgave. Zo zijn ze een boomtrimmer, waardoor wordt verhinderd, dat snelgroeiende bomen te veel schaduw zouden veroorzaken op de grond waardoor het gras afsterft, dat nodig is voor de grazende dieren. Verder hebben ze een wachtersfunctie, omdat ze vanaf grote hoogte de bewegingen van de katachtige roofdieren in de gaten kunnen houden.
Onder de verschillende soorten dieren op deze wereld, valt de giraf met zijn extreme lange nek en lange, op stelten lijkende, poten, wel bijzonder op. Zijn geniale bouw, door onze Schepper bedacht, vereist een extreem sterk hart, want bij gestrekte hals moet het bloed vanaf het hart naar de hersenen, een afstand van 2,5 m overwinnen. Zijn hart weegt dan ook 12 kg, kan 60 liter bloed per minuut door het lichaam pompen en moet een bloeddruk doorstaan, die het hoogste van alle zoogdieren is. Tijdens het drinken wordt de kop zo diep naar beneden bewogen, dat er een hoogteverschil van 5,8 m ontstaat. Als de Schepper daaraan niet gedacht zou hebben, dan zou de kop bij wijze van spreken exploderen. Dat wordt echter door een speciaal adernet , wondernet genoemd, dat de hersenpan omsluit, alsmede door verschillende bypasses verhinderd. De bloedvatwanden zijn bovendien zo elastisch, dat bij het oprichten van de kop genoeg bloed overblijft en het bloed niet gelijk uit de kop wegstroomt. In de aderen bevinden zich dan ook genoeg vaatkleppen, die bij het naar beneden bewegen van de kop een terugvloeien van het bloed naar de hersenen verhinderen.

Om de benodigde hoge bloeddruk te kunnen handhaven, is de linker hartkamer met een aanzienlijke dikte van 7,5 cm uitgevoerd. Als het dier ligt, kan er bij het dier een bloeddruk gemeten worden van 353/303 mm Hg. Ter vergelijking is dat bij de mens 135/80 mm Hg.

Aangezien alle constructiedetails gelijktijdig aanwezig moeten zijn, is de doelloos overkomende evolutieleer ongeschikt om de oorsprong van dit uitgedokterde systeem te kunnen verklaren. Sluit u liever aan bij de uitspraken van de Psalmist en met hem bidden: “Hoe wonderbaarlijk zijn Uw werken” (Psalm 66: 3).
dir. und prof. a.D. dr.ing. Werner Gitt

Mijn kind zit vaak achter de computer te gamen en haalt met regelmaat onvoldoendes terwijl dit , als hij zou leren, niet zou hoeven. Ik heb er ook weinig zicht op, omdat ze voor school nu eenmaal ook achter de pc hun huiswerk moeten doen. Het spel dat hij regelmatig doet, is gewoon een soort Lego, maar dan op de computer. Het is ook leerzaam, maar ja als zijn huiswerk niet meer gedaan wordt, als ik niet goede afspraken kan maken met mijn kind over de tijd dat hij erachter zit en hij chagrijnig wordt, als ik erover begin, wat dan?
Zo maar een situatie van een bezorgde moeder. Het gaat in dit geval over Minecraft. Een spel waarbij je bouwt met blokjes op de computer, niets mis mee toch? Maar toch sprak deze moeder haar zorgen uit en had ze het gevoel dat ze haar kind dreigde te verliezen aan een werkelijkheid die niet bestaat. Hoe kan een ogenschijnlijk onschuldig spel hiertoe leiden? Om hier het antwoord op te vinden is het niet voldoende om slechts oppervlakkig naar Minecraft of andere ogenschijnlijk onschuldige games te kijken. Je zult je als hedendaagse ouders iets meer moeten verdiepen in hoe games werken. Is Minecraft geschikt voor kinderen is dan ook eerlijke en serieuze vraag . Het vereist een eerlijk en serieus antwoord. Hieronder zal ik proberen dat antwoord te geven.

Wat is Minecraft?
Minecraft is een computergame met een open speltype waarin de speler totaal vrij is, een verhaal en doel zijn hier achterwege gelaten en liggen in de handen van de speler. De spelwereld bestaat uit miljoenen verzamelbare vierkante blokjes. Het lijkt daarom zo op het eerste gezicht een eenvoudig spel. Deze blokjes kunnen allerlei dingen voorstellen bijv. aarde, hout, bladeren enz. Je kunt deze blokjes verzamelen, plaatsen en gebruiken om o.a. gereedschap te maken en een huis te bouwen. In die zin lijkt het wat op Lego. Sommigen vergelijken Minecraft hier ook mee en noemen het ”het Lego voor de internetgeneratiei”. Het spel kan zowel online, als op de eigen computer gespeeld worden.

Wat is de bedoeling van Minecraft?
In Minecraft draait het om mijnwerken. De vierkante blokjes kun je weghakken en ergens anders weer neerleggen. Door blokken te combineren kun je allerlei voorwerpen maken van pikhouwelen tot dynamiet. Je kunt op deze manier alles bouwen wat je wilt, de mogelijkheden zijn eindeloos en daarmee geeft Minecraft de gamer een ongekende spelersvrijheid.

Spelopties
Minecraft kent verschillende spelopties. Zo heb je de optie “Creative”. Hierin kun je onbeperkt en gevaarloos bouwen. Je hebt toegang tot bijna alle blokken. De speler is daarbij ook onsterfelijk en is in staat om te vliegen . Zo kun je zelf alles bedenken, realiseren en bouwen. Het doel is hier kort gezegd om de wereld naar de hand van de speler te zetten. Ook heb je de optie “Survival”. Hierbij is het zaak om te overleven. Je moet datgene bouwen om je te kunnen wapenen tegen monsters die ’s nachts uit verschillende hoeken tevoorschijn komen en je moet ook voedsel verzamelen om je gezondheid op peil te houden. Het doel van de monsters in deze speloptie is om jou uit te schakelen. Word je meerdere malen geraakt door een pijl die is afgeschoten door bijv. een skelet of een zombie dan kan het dodelijk aflopen. Je verliest je spullen en moet opnieuw beginnen bij de plek waar de wereld begon, toen je die wereld aanmaakte.

verschillende dimensies
Minecraft kent verschillende dimensies. The Nether, (onderwereld) is de eerste extra dimensie die in het spel is gemaakt. Door een poort te maken en deze in brand te steken kun je in deze onderwereld van lava en vuur terecht komen. In the Nether zijn er verschillende blokken: een voorbeeld is de Netherrack, dat is een blok dat eeuwig brandt. Ook kun je verschillende monsters tegenkomen zoals de Zombie Pigmen (mix tussen zombies en varkens) of Blazes (vliegende beesten die vuur naar de speler toe spuwen). Weer een andere dimensie is The End. Een duistere wereld van vliegende eilanden.

Is Minecraft geschikt voor kinderen?
In principe zou je kunnen zeggen dat als je voor de primaire speloptie ”creative” kiest en je niet bezighoudt met de andere spelopties en dimensies van het spel het om een onschuldig spel gaat. Oftewel een internet-Lego waarmee je naar hartenlust alles kunt bouwen wat je wilt. Minecraft is dan niet gewelddadig en je hoeft je als speler niet persé bezig te houden met de onderwereld of monsters. Dit is op het eerste oog gezien waar. Minecraft legt de nadruk op creativiteit en inventiviteit en doet daarbij een beroep op o.a. je ruimtelijk inzicht. Het zijn onmisbare vaardigheden in de huidige maatschappij. Toch is dit de ene kant van het verhaal. Bij Minecraft raken jouw blokjes niet op, zoals dit bij Lego of andere bouwstenen op den duur wel het geval is. Ook zijn je mogelijkheden bij echte bouwstenen niet eindeloos en onbegrensd, zoals bij Minecraft, in die zin is de vergelijking met Lego-bouwstenen niet terecht. Minecraft kent geen grenzen, in deze game ben jij de schepper, jij hebt de regie in handen en daarmee ben je eigenlijk een god van je eigen wereld. Dit is een gegeven waar christenen niet te licht over moeten denken, gezien de eerste zonde was als God gelijk willen zijn. (Jes 14:14; Gen 3:5)

Escapismeii
Deze zelf geschapen wereld kan een plek worden waar je in weg kunt vluchten (escapisme), als je vervelende huiswerk van Engels nog ligt te wachten of als negatieve gedachten en gevoelens overheersen door bijv. een ruzie op school. Het is dan zeer aanlokkelijk voor kinderen om in een wereld te stappen waar je tijdelijk positieve emoties kunt beleven, doordat je een uitdagende en spannende (schijn)werkelijkheid voor jezelf hebt gecreëerd waar je de zaken naar jouw hand kunt zetten. Deze positieve emoties verdoven vervolgens de negatieve gedachten en gevoelens van bijv. die ruzie op school. Aangezien Minecraft de speler een ongekende spelersvrijheid met eindeloze mogelijkheden aanbiedt, blijft de gecreëerde virtuele werkelijkheid (vluchtwereld) bestaan. Tobias Mauel schrijft in zijn reviewiii dat als je denkt, dat je alles bereikt hebt je gewoon een nieuw spel start, omdat Minecraft je de mogelijkheid biedt om keer op keer een nieuw verhaal te schrijven in een wereld die jij geheel kunt manipuleren. Daarom raak je in feite nooit uitgespeeld.

Verslavend?
Door te gamen wordt het brein actiever en wordt adrealine, endorfine en dopamine aangemaakt. Dit zijn stoffen die in de hersenen worden aangemaakt en verslavend werken. Op het moment dat je achter je game wegstapt, zakken die concentraties hersenstoffen weer naar het normale niveau en dat voelt niet bepaald aangenaam. Om weer opnieuw dit ”prettige” gevoel te beleven zul je terug moeten keren naar je game. Dit is kort gezegd hoe verslaving werkt bij games en tevens het gevaar dat hierin schuilt. Een game hoeft hier dus niet persé occult of gewelddadig voor te zijn. Dit kan voorkomen bij ogenschijnlijk onschuldige games zoals Minecraft in de Creative-modus.
Niet ieder kind is gevoelig of heeft aanleg voor een gameverslaving, maar dit weet je van tevoren niet. Een ander gevaar wat betreft deze game is dat dit spel ook andere opties kent zoals de onderwereld en de stap hier naartoe is natuurlijk eenvoudig gemaakt, als je er één keer aan verslingerd bent geraakt.

Conclusie
Met af en toe gamen is op zichzelf niets mis, maar als ouders niet helder voor ogen hebben waarom een kind een spel wil spelen (bijv. omdat vriendjes het ook spelen, om een vlucht uit de werkelijkheid te creëren of om positieve gevoelens te beleven) en als zij de gevaren van het gamen te weinig kennen kan het mis gaan. Men zoekt misschien nog wel uit of een spel gewelddadig of occult is en erkennen dan hiervan de gevaren, maar verder wordt niet gekeken. Zo eenvoudig liggen de zaken niet. Wij behoren niet een werkelijkheid te creëren om zelf een god te kunnen zijn of een game gebruiken om positieve emoties op te wekken die ons verdoven en verblinden voor de werkelijkheid. Hierdoor kan de game je gemakkelijk gaan beheersen. De toevlucht van kinderen behoort niet de pc te zijn, maar kinderen moeten leren hun toevlucht te nemen tot hun Schepper, God de Vader die omziet naar Zijn kinderen. Dat is de bron waaruit ook zij mogen leren putten. Zij moeten leren met twee benen in de geschapen werkelijkheid te staan. Een wereld die snel verandert en nu eenmaal niet altijd gemakkelijk is. Aan ouders de taak om kinderen hierin te begeleiden, zodat zij leren op een positieve, Gode welbehaaglijke manier weerbaar te zijn. Dat wij als ouders in afhankelijkheid van onze hemelse Vader ons erop mogen toeleggen onze kinderen bij de Heere Jezus te brengen door Hem te onderwijzen in ons doen, laten en spreken. De Heere Jezus die Zelf heeft gezegd dat wie drinkt van het water dat Hij zal geven in eeuwigheid geen dorst meer zal krijgen. Deze dorst kan met geen enkele game gelest worden!

Jezus antwoordde en zei tegen haar:
Ieder die van dit water drinkt, zal weer dorst krijgen, maar wie drinkt van het water dat Ik hem zal geven, zal in eeuwigheid geen dorst meer krijgen.
Maar het water dat Ik hem zal geven, zal in hem een bron worden van water dat opwelt tot in het eeuwige leven. (Joh 4:13,14)

Mevr. A.Poelstra-Koster

Geraadpleegde bronnen:

Jongin Arnhem , 10-05-2011, graaf jezelf een verslaving met Minecraft, http://jon ginarnhem.nl/lifestyle/artikelen/graaf-jezelf-een-verslaving-met-minecraft/
Niels ’t Hoofd, 7-10-2010, Minecraft is het gamefenomeen van het moment, http://www.nrcnext.nl/blog/2010/10/07/minecraft-is-het-gamefenomeen-van-het-moment/
https://sites.google.com/site/minewebnl/wat-is-minecraft
http://plazilla.com/wat-is-minecraft
Jonah Knulst, december 2011, Minecraft review, http://www.gamersnet.nl/reviews/minecraft/
Tobias Mauel , 17 november 2011, review Minecraft, http://www.gamer.nl/review/173667/minecraft
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/verslaving/64121-gameverslaving-de-duistere-kant-van-gamen.html
http://nl.wikipedia.org/wiki/Minecraft

 

i   Niels ’t Hoofd, 7-10-2010, Minecraft is het gamefenomeen van het moment, http://www.nrcnext.nl/blog/2010/10/07/minecraft-is-het-gamefenomeen-van-het-moment/

ii Escapisme  is de psychologische  neiging of gewoonte om de zorgen van het alledaagse leven en de daarbij horende verplichtingen te vergeten. Iemand die lijdt aan escapisme trekt zich terug in een “andere wereld”, zoals fictie, amusement, hobby, theater, videospellen en film. (wikipedia)

iii  Tobias Mauel , 17 november 2011, review Minecraft, http://www.gamer.nl/review/173667/minecraft

 

 

Giessen, januari 2013

‘Ontdek het Leven’ nieuwe godsdienstmethode voor vmbo

Onder deze veelzeggende titel brengt het samenwerkingsverband van vereniging Bijbel & Onderwijs, drukkerij en uitgeverij WoodyDesign en Het Onderwijsbedrijf een nieuwe vmbo godsdienstmethode uit. De lesboeken voor leerjaar 1 en 2 zijn in februari 2013 beschikbaar. De lesboeken voor leerjaar 3 en 4 komen later uit.

Godsdienst is een schitterend vak met interessante en boeiende lessen, uitdagende gesprekken en diepgaande stof tot nadenken voor iedere leerling. Vanuit die beleving is ‘Ontdek het Leven’ ontwikkeld en in de praktijk getest en bijgeschaafd. “We hebben steeds gezocht naar de combinatie van eenvoudig taalgebruik, stevige inhoudelijke lesstof en leuke afwisselende opdrachten” vertelt Siegfried Woudstra, schrijver en uitgever van de methode. De schrijvers van de methode gaan uit van de Bijbel als Gods Woord en Jezus Christus als het Leven. Deze methode geeft leerlingen de ruimte om hun eigen gedachten en mening te vormen, want het is immers hun ontdekkingstocht. “De leerlingen worden door de inhoud en opbouw van de methode uitgedaagd om na te denken over hun eigen leven, hun leven met de Here God en met de mensen om hen heen” vult medeschrijver Lars Doorduijn aan. “We zijn ervan overtuigd dat een vmbo-leerling behoefte heeft om diepgaand na te denken en met elkaar te praten over de dingen die ertoe doen in het leven”, aldus het bestuur van Bijbel & Onderwijs.

Complete methode
Voor ieder leerjaar verschijnt een les- en werkboek in één. Naast de opdrachten tijdens de les, zijn er geïntegreerde huiswerkopdrachten, samenvattingsopdrachten en afsluitende vragen na elke module. Bij ieder leerjaar is het mogelijk een aparte docentenhandleiding aan te schaffen. Hierin staan didactische tips, achtergrondinformatie, alle antwoorden van de opdrachten en extra stof voor differentiatie. Ook is de handleiding voorzien van een cd-rom met een powerpoint per hoofdstuk, extra materiaal, proefwerken en repetities.

“Het bestuur van vereniging Bijbel & Onderwijs is verheugd over het verschijnen van de methode,” volgens een bestuurlijk bericht, “een echte bijdrage aan het christelijk onderwijs!”

Op de websites www.ontdekhetleven.nl en bijbelenonderwijs.nl is meer informatie over de methode te vinden en een presentexemplaar te bestellen, met daarin een overzicht van de volledige methode, twee hoofdstukken uit de leerjaren 1 en 2 en voorbeelden uit de docentenhandleiding.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Begripsomschrijving
De term newagemuziek is een verzamelbegrip voor alle vormen van muziek die mensen brengen tot verruiming van het bewustzijn en het overschrijden van de grenzen van de eigen persoonlijkheid. Hieronder vallen zowel geluidsorgieën als de zogenaamde achtergrond-muziek, die alle een effect van ‘neerzinken in een klanktapijt’ teweegbrengen. Dit leidt tot het vervagen van absolute normen en criteria (die buiten de mens staan) en een ‘bewustworden
van nieuwe normen en criteria in jezelf als gevolg van een grotere innerlijke opmerkzaamheid.
Hierbij kunnen twee vormen van muziek worden onderscheiden:

  • muziekvormen die magische effecten in het bewustzijn oproepen,
  • muziekvormen die mythische of meditatieve effecten oproepen.

Bij muziek van de eerste groep ligt de nadruk op het ritmische en het monotone. Hiertoe behoren de oude Noord-Europese muziek, de muziek der Mongoolse sjamanen, de voodoo- en sambamuziek van Caribië en Brazilië en de gamelanorkesten van Java. Muziek van de tweede groep wordt gekenmerkt door het gebruik van één stem, subtiele klankkleuren en oneindig veel toonbereiken. Dit is de muziek van Japan, China en heel in het bijzonder India.
Het effect van de ritmische, ‘harde’ muziek is, dat het gehoor wordt verdoofd, de zinnen geprikkeld tot boven de grens van wat verdragen en dus verwerkt kan worden. Daardoor wordt het verstand tot de nulstand gebracht en komen de hoorders open te staan voor transcendente ervaringen van een ‘andere wereld’. In het algemeen zijn veel christenen hiertegen gewapend en keren zich van deze soorten muziek af, als zijnde niet-welluidend. Daarentegen heeft
mythische, ‘zachte’ muziek een heel ander effect, wat minder gauw wordt herkend: deze muziek ‘betovert’ de zinnen, met name vanwege de monotonie en de modaliteit. “Door ernaar te luisteren beleeft men niets bestemds, niets tastbaars; dikwijls omspant een lange compositie slechts weinige tonen, soms slechts een enkele toon, die de hele stemming oproept en draagt.”
Kenmerk van de Indische muziek is dat de structuur en de melodie alleen bepaald worden door de zogenaamde raga of tonenrij. Deze ‘leidtonen’ staan onderling niet in verband, soms gaat het slechts om één grondtoon, die langdurig wordt aangehouden, bijvoorbeeld op verschillende toonsterkten. Hierop kan worden geïmproviseerd, waarbij men telkens nieuwe ’toonwoorden’ hoort, die in geen enkele logische samenhang staan. Het gevolg hiervan is dat het verstand van de luisteraar geen gelegenheid krijgt om zich te oriënteren, omdat de melodie niet herkenbaar is.

Functie van muziek
Wat is dan de functie van deze muziek? Deze, dat het medium niet meer de boodschap bevat, die de maker van de muziek probeert over te dragen, maar veeleer dat het medium zelf de boodschap is! De hoorders van de muziek worden op audio-mentale wijze uiterst gevoelig gemaakt (gesensibiliseerd) en daarmee wordt de belevingswereld van de ‘muziek-meester’ op hen overgedragen. Zo beschrijft Ravi Shankar in zijn biografie, dat de klanken van muziek
en de muzikaal religieuze ervaringen, stappen zijn op de weg naar zelfverwerkelijking. Het hoogste doel van muziek is volgens hem “het onthullen van het wezen van het heelal dat door haar weerspiegeld wordt; de ‘ragas’ behoren tot de middelen, waarmee men dit wezen kan bevatten. Op deze wijze is het mogelijk om door de muziek God te bereiken”.
Vergeleken met de harde pop- en rockmuziek geeft newagemuziek een gevoel van verademing, of deze muziek nu wordt voortgebracht door Indiase citers dan wel door welluidende violen. Vandaar dat men hier dikwijls geen gevaar inziet en ook christenen menen dat deze muziek voldoet aan de criteria van Filippenzen 4:81 In tegenstelling tot andere moderne muziek, gaat er van newagemuziek rust uit, maar onvoldoende wordt beseft dat deze rust:

  • de mensen conditioneert tot meditatie,
  • mensen ontvankelijk maakt voor gedachtebeïnvloeding,
  • het kritisch/onderscheidend vermogen buiten werking stelt.

Wees op uw hoede
Mede hierdoor is newagemuziek in korte tijd erg populair geworden en wordt deze tot een krachtig instrument om een hele generatie mensen, inclusief veel christenen, te brengen in het grensgebied van ‘Aquarius’. Het grote succes van newagemuziek heeft gemaakt dat er veel muziek onder het label ‘New age’ op de markt wordt gebracht, die dat helemaal niet is! Niettemin is het gevaar van de echte newagemuziek, die hypnotiserend en conditionerend werkt, zeer groot. Een hulpmiddel kan zijn om te letten op de titels, die dikwijls sterk esoterisch zijn, zoals: Trance tape, Tantric harmonies, Healing music of Rana Inner harvest, In high places, Sounds of the heart, Tibetan plateau, Electric snowflake, Crystal rainbows, Music man tras,
Floating gently, Golden voyage, Oriental sunrise, Kailash mandala, Temple in the forest, Nirvana rood, Aurasound the fairy ring, Theme for planet earth en Tibetaanse klankschalen.
In christelijke kringen krijgt het zogenaamde ‘discipelschap vieren’ steeds meer de aandacht. Bij deze Celebrations wordt de muziek gebruikt om te komen tot het treden buiten zichzelf en betreden van kosmische ruimten, waarmee ongekende vergezichten in de geestelijke wereld (lees: de wereld der geesten) kunnen worden bereikt. De meeste jongeren die aan deze celebrations deelnemen zijn zich daarvan niet bewust. Ook degenen die dit organiseren bedoelen dit stellig niet zo en beseffen niet wat met dergelijke muziek wordt losgemaakt. Het gevaar hierbij is echter, dat heel gemakkelijk hymnen en celebrations jonge mensen ontvankelijk maken voor de occulte werelden van het ‘hogere bewustzijn’.

Vormen van newage-muziek zijn:

  • Aquariuslied
  • Muziektherapie
  • Ragarock
  • Hymnen
  • Synesthesie
  • Minimummuziek
  • Vierde-wereld-muziek.

Andere vormen van newage-kunst zijn:

  • Astrodrama
  • Vibraties
  • Kleurentherapie
  • Newage-poëzie
  • Mandala
  • Newage-art
  • Mimesisa

Reeds in de jaren zestig van de vorige eeuw werd het ‘Waterman-tijdperk’ bezongen in de beruchte musical ‘Hair’ met de woorden:

Harmonie en Recht en Klaarheid!
Sympathie en Licht en Waarheid!
Niemand zal de vrijheid kneev’len,
niemand meer de geest omneev’len.
De Mystiek zal inzicht schenken,
dat de mens opnieuw leert denken:
dank zij de Waterman, de Waterman!

Vierde-wereld-muziek
Dit is een vorm van newagemuziek die een planetair karakter heeft. Deze muziek is een vorm van kunst die primitieve, etnische muziek samenvoegt met futuristische, elektronische muziek. Door de combinatie van traditionele etnische muziek met de moderne techniek ontstaat een ‘dialoog tussen gevoel en intellect’, waarmee de toestand van ons bewustzijn doelgericht
wordt veranderd. Het beoogde effect is een herstel van de eenheid van lichaam, ziel en geest, die door de technisch industriële ontwikkeling verloren was gegaan.

Hoe staat de Bijbel tegenover newage-muziek?
In de oudtestamentische eredienst speelden beeld en geluid een grote rol, bijvoorbeeld 1 Kronieken 15 en 16 en 2 Kronieken 5:1-7:10. Deze werden niet op esoterische of extatische wijze zintuiglijk met elkaar vermengd. Dat deden de heidenen wel. Deze vorm van muziek, monotoon en conditionerend, wordt genoemd in Daniël 3 (vs 5,7,10,15). Zij behoort tot het Chaldeeuwse heidendom en wordt krachtig weerstaan door de drie Judese mannen, de vrienden van Daniël, die daarop in de vurige oven worden geworpen!
In zijn brieven wijdt de apostel Paulus enkele belangrijke passages aan het denken van de heidenen:

  • hun verstand is verduisterd, letterlijk: ijdel gemaakt (Ef 4: 17),
  • hun gedachten zijn verblind, zodat zij niet zien (2 Kor 4:4),
  • hun denken is verwerpelijk, zinloos (Rom 1:28).

Afweging
De boodschap van het Internationale Belijdeniscongres te Zürich maakt onderscheid tussen de harde pop- en rockmuziek vanuit Afrikaanse culturen en de zachte indringende muziek vanuit Aziatische culturen. “Hoewel nog niet duidelijk herkenbaar, draagt deze cultuur alle kenmerken van een jeugdeenheidsreligie. Hierbij worden jongeren misleid tot schijnbare alternatieven voor wat eens het christelijke antwoord was op de zinvragen van het leven. Deze religieuze subcultuur is gekruid met een Afrikaanse en hindoeïstische spiritualiteit en wordt tot een toevluchtsoord waarbinnen iedere verantwoordelijkheid wordt geweigerd en zelfs tot een invalspoort voor occulte machten.”
Het is wel bijzonder vreemd dat mensen alle mogelijke manieren verzinnen om deze toestand te bereiken, die door Paulus (en door alle zinnige mensen) als onwenselijk, ja zelfs onmenselijk wordt afgeschilderd en beschouwd! En toch is dit het vooropgezette doel van alle pogingen van newage-muziek, namelijk het bereiken van een passieve staat waarbij het verstand niet langer de geest weerhoudt om in contact te treden met de wereld der goden. Het christendom schakelt het verstand niet uit, maar brengt de vernieuwing van het denken, zodat wij kunnen onderkennen wat het goede, welgevallige en volkomene is (Romeinen 12:1-2). Dit is waarachtige eredienst en niet het bereiken van welke vorm ook van extase, zoals de heidenen doen.
Zoals met zoveel dingen, kent de Bijbel ook de hymnen in een positieve en een negatieve betekenis, afhankelijk van de functie ervan. De Bijbel wijst met stelligheid alle hymnen af die een esoterische functie hebben en mens of afgod prijzen (impliciet in 1 Kon 21:26; 2 Kon 21:21 en zie ook Jes 66:3). Waarachtige lofprijzing aan God wordt de hele Bijbel door geleerd, in het Oude Testament vooral door de psalmen, in het Nieuwe Testament ook door
hymnen en odes aan de Here God (Efeziërs 5:19; Kolossenzen 3:16). Alle hymnen en odes aan afgoden zullen eenmaal verstommen, als alle lof en eer gebracht zal worden aan het Lam van God (Openbaring 4:11, 5:9,12,13b).
In de nieuwtestamentische gemeente spelen vooral woord en lied een grote rol, maar dit betreft het gebruik van hetzelfde zintuig! Het gaat hierbij vooral om het afstemmen van het hart op de waarheid die met het gehoor wordt opgenomen, vergelijk Kolossenzen 3:12-17 en Romeinen 10:8-10. Hier is muziek dus functioneel, namelijk om de mens af te stemmen op God, met geheel zijn hart, zijn ziel, zijn verstand en zijn kracht (Marcus 1:30 en vergelijk Psalm 103:1-2). Daarvoor is geen vierde-wereld-muziek nodig, want de Bijbel zelf geeft aan de mensen deze verloren eenheid terug: allereerst in de herstelde relatie met God, daarna en daarnaast ook in het herstel van de hele mens naar lichaam, ziel en geest: nu ten dele, maar straks ten volle (zie 1 Thessalonicenzen 5:22-24).

Drs. R.H. Matzken

Vraagstelling
“Het treft ons dat je tegenwoordig zo dikwijls newage -symbolen ziet: bijvoorbeeld het yin yang-symbool, zelfs bij christenen! Zouden die niet weten waar ze voor staan? Kan Bijbel & Onderwijs hier niet eens aandacht aan schenken?” Het is niet de eerste keer dat ons zo’n vraag wordt gesteld. Daarom nemen wij die ook in dit magazine op, met de aantekening dat het hier om een heel moeilijke vraag gaat. Meestal wordt met een vraag als deze bedoeld: Word je occult besmet als je regelmatig met Chinese of hindoe-tekens wordt geconfronteerd, zoals yin yang, pentagram, mandala, lemniscaat of swastika? Wij hebben deze vraag ook voorgelegd aan prof. dr. Franzke uit Hannover. Daarbij werd de vraag nog wat anders gesteld, een beetje meer wetenschappelijk:
Roept het fenomeen (bijv. een symbool) de context (een nieuw denken) op?

We hebben deze diepzinnige vraag voorgelegd aan een aantal docenten van de afdeling opvoedkunde van de Universiteit van Suid Afrika (UNISA) in Pretoria. Ons trof de reactie van verrassing en herkenning van deze nieuw-geformuleerde uitdaging, met name vanuit hun bezinning op het nieuwe kurrikulum-2005, waar dit ook aan de orde is.
Deze vraag wordt nog actueler sinds Pokémon de gemoederen (vooral van kinderen) heeft beroerd en dat nog wel zal blijven doen, misschien onder andere namen (zoals Magiccards). De kaarten waarmee de kinderen spelen, bevatten namelijk tekeningen van zgn. sjintai of godlichamen, voorwerpen of dieren waarin de godheid (de kami uit het sjintoïsme) huist. Wij zullen proberen om een voorlopig antwoord te geven op deze vraag, waarbij we ons oog gericht houden op de achterliggende vragen: “Kun je occult besmet raken door al die verschillende newage-tekens die je herhaaldelijk tegenkomt?” Of is het “allemaal onzin, als je er niet in gelooft, doet het je niets!”

C.G. Jung
Dit onderzoek is pionierswerk, want bij ons weten is deze vraag nog niet eerder zo nadrukkelijk behandeld. In eerste instantie kwamen wij terecht bij C.G. Jung, die als kundig vorser en psychiater een geheel eigen weg was ingeslagen. In 1909 kreeg hij een ‘verschijning’ van een ‘geest uit de diepte’ die hem de opdracht gaf om het gedachtegoed van de westerse en de oosterse religies te integreren in de psychologie en psychiatrie. Hiertoe heeft hij een heel arsenaal van termen ontwikkeld, die thans in de menswetenschappen vrij algemeen zijn aanvaard, zoals het collectieve onbewuste (in tegenstelling tot het persoonlijk onderbewuste) en zijn archetypen.) In mijn boek Charisma uit de diepte heb ik aangetoond dat we ons hier maar beter verre van kunnen houden. Deze zogenaamd wetenschappelijke begrippen vertegenwoordigen namelijk een spiritueel gedachtegoed dat in de Bijbel onder heel andere termen bekend is.

Wanneer wij hier Carl G. Jung aanhalen, moeten wij beseffen dat hij, volgen zijn eigen formulering, “als scheppend mens overgeleverd was, niet vrij, maar geboeid en gedreven door de demon”. Daarover moeten wij dus het licht van Gods Woord laten schijnen, wat wij nu in ‘t kort zullen doen. Jung beschrijft het symbool, evenals de droom, als drager van oergedachten (archètypen) uit het collectieve onbewuste ), door hem ook wel (de wereld van) de demon genoemd. Paulus spreekt in Ef 6:12 van de boze geesten in de hemelse gewesten, die wij, bekleed met de geestelijke wapenrusting, moeten weerstaan.

Nu zijn er symbolen die een beleefde werkelijkheid weergeven, bijvoorbeeld het christelijke symbool van het kruis. Wanneer die in onze samenleving geleidelijk hun betekenis verliezen, dienen zich andere symbolen aan. Dat kunnen seculiere symbolen zijn die de reclamemakers hanteren (zoals een frisse waterval). Andere symbolen maken ons vertrouwd met een spirituele werkelijkheid, bijvoorbeeld het yin yang-symbool. Als dragers (archètypen) van een andere werkelijkheid maken zij ons vertrouwd met een gedachtegoed dat haaks staat op onze westerse cultuur, bijvoorbeeld van de oosterse religies.

Beïnvloeding
Zulke symbolen uit de esoterische (naar binnen gerichte) wereld helpen de mens ‘overstappen’ van de verzwakte werkelijkheid van het christelijk geloof, naar een nieuw-spirituele werkelijkheid die zich met kracht aandient. De Bijbel heeft het gevaar onderkend dat de Israëlieten in het beloofde land de levende God zouden vergeten om in plaats van Hem de stomme afgoden te dienen. Daarom heeft God hen al direct in het Tweede gebod verboden om zich een gesneden beeld of gestalte te maken van de wereld der geesten die zich als afgoden laten vereren. Kennelijk roept het afgodsbeeld of -teken de wereld op van de Baäls en Astartes, die de Israëlieten zouden gaan nalopen. Wanneer dit al geldt voor volwassenen, die vertrouwd zijn met Wet en Evangelie, hoeveel te meer staan onze kinderen dan open voor een wereld die door heidense symbolen wordt opgeroepen! Zij hebben nog nauwelijks weet van de openbaring van God door Zijn Woord. Erger nog, door het blootstellen aan heidense symbolen leren zij de Bijbel verstaan als een wereld van mythologie, waarzeggerij en magie.

Vandaar onze waarschuwing: laat u zich niet in met allerlei newage-symbolen om niet besmet te raken met de wereld die daarmee wordt opgeroepen:

  • yin yang als introductie in de polariteiten van de Chinese filosofie,

  • het pentagram als het vijfhoekige satansteken,

  • de mandala als het oerteken, zoals de mantra de oerklank is,

  • de lemniscaat als de verbinding van het geestelijke en het stoffelijke,

  • de swastika als symbool van de ongelijkheid van de rassen.

Als ze voorkomen, zoek dan de betekenis na en leg anderen uit wat ze oproepen. Zorg ervoor dat er, ook bij uw kinderen, geen ‘leegte’ ontstaat die hen voor al die spirituele namaak ontvankelijk maakt. Leer hen, net als Timotheüs, van kindsbeen af de heilige schriften te kennen, die hen wijs kunnen maken tot zaligheid door het geloof in Christus Jezus.

Onderscheiden waarop het aankomt

Het gaat om het geloof in Jezus Christus, niet om oppositie tegen serieuze wetenschappers. Evolutieleer is niet meer of minder anti-Bijbels, dan wat geleerd wordt bij veel andere vakken. Bijvoorbeeld:

  • Economie, waar geleerd wordt begeerte op te wekken bij de mens, die onbeperkte behoeften zou hebben, gaat in tegen wat Gods Woord zegt over begeren en behoeften (Ex 20:17; 1Tim 6:8,9). Of
  • vreemde talen, waarbij de kinderen horoscopen leren lezen. Of
  • sommige lessen in creatieve vorming die volgens Bijbelse normen als onreinheid, hoererij en afgoderij geoordeeld zouden moeten worden.

Laten we ook letten op het gevaar dat dreigt vanuit de islam. Fundamentalistische moslims grijpen het verzet tegen de evolutieleer aan om polarisatie te bewerken. Het doel van de islam is niet de eer van God de Vader van onze Heiland Jezus Christus.

David en Goliath als voorbeeld

Hoe kunnen wij als discipelen van Jezus Christus onze kinderen wapenen tegen de evolutiegedachte? Laten we een voorbeeld nemen aan de wijze waarop David streed tegen Goliath. (1Sam 17)

  1. David maakt geen gebruik van de normale wapens. Hij ontdeed zich van de wapenrusting van Saul, want hij had het gebruik daarvan ‘nog nooit beproefd’. (1Sam 17:38,39) Als gelovigen kunnen wij ons ook beter onthouden van wetenschappelijke argumenten, als we niet ervaren zijn in het betreffende vakgebied.
  2. David ging vijf gladde stenen in de beekbedding zoeken, projectielen die door het water geslepen zijn. In de Bijbel is water een beeld van de Heilige Geest of Gods Woord en het getal vijf duidt op de menselijke verantwoordelijkheid. David gebruikte zijn vijf zinnen die door omgang met Gods Geest geslepen waren. Ook wij moeten ons in de eerste plaats wapenen door te groeien in geloof en kennis van Gods Woord.
  3. David koos de juiste steen om Goliath te treffen. Pas toen Goliath dichtbij was, koos David de juiste steen uit zijn tas. (1Sam 17:48,49). Het lijkt er op te wijzen dat David zorgvuldig afwoog welke afmeting en gewicht de steen moest hebben om door de onbeschermde spleet in het harnas van Goliath te gaan en het voorhoofd met voldoende kracht te treffen. Een te grote steen zou afketsen op de helm en een te lichte steen zou onvoldoende impact hebben. Ook wij moeten met overleg de strijd voeren en het juiste wapen gebruiken.
  4. David besefte dat het een geestelijke strijd was. Het ging om de eer van God. (1Sam 17:45-47). Ook wij moeten beseffen waarop het aankomt. Het gaat om de eer van God en om mensen te waarschuwen voor het komende oordeel (2Petr 3:1-10)

Welke wapenen heeft een kind van God tegen de evolutieleer?

  1. Het stellen van de kernvragen

Waar kom je vandaan? Waarom ben je hier? Waar ga je naar toe als je sterft? Als de mens door toeval ontstaan is en wij hier toevallig zijn, wat is dan de zin van het leven?

De evolutieleer heeft geen antwoorden op deze vragen. Door het geloof in Jezus Christus hebben we wel antwoord op deze vragen.

  1. Het oordeel van Gods Woord

“Want toorn van God openbaart zich van de hemel over alle goddeloosheid en ongerechtigheid van mensen………Want hetgeen van Hem niet gezien kan worden, zijn eeuwige kracht en goddelijkheid, wordt sedert de schepping der wereld uit zijn werken met het verstand doorzien, zodat zij geen verontschuldiging hebben” (Rom 1:18, 20).

Wij kunnen God niet zien, want God is Geest. Maar wij kunnen aan wat we zien, afleiden welke Geest werkzaam is. De complexheid, de wetmatigheid, de schoonheid enz van de natuur wijzen op een intelligente, creatieve uiting.

  1. Het geloof als innerlijke zekerheid

“Dit is de overwinning, die de wereld overwonnen heeft: ons geloof.” (1Joh 5:4).

“Gij zijt uit God, kinderkens, en gij hebt hen overwonnen; want Hij, die in u is, is meerder dan die in de wereld is. Zij zijn uit de wereld; daarom spreken zij uit de wereld en hoort de wereld naar hen. Wij zijn uit God; wie God kent, hoort naar ons; wie uit God niet is, hoort naar ons niet. Hieraan onderkennen wij de Geest der waarheid en de geest der dwaling” (1Joh 4:4-6).

  1. Geloof: een geestelijke wedergeboorte en genade

“Jezus antwoordde en zeide tot hem: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u, tenzij iemand wederom geboren wordt, kan hij het Koninkrijk Gods niet zien ” (Joh 3:3).

“Want óns heeft God het geopenbaard door de Geest… Doch een ongeestelijk mens aanvaard niet wat van de Geest Gods is, ………. hij kan het niet verstaan, omdat het slechts geestelijk te beoordelen is” (1Kor 2:10, 14).

“Want door genade zijt gij behouden, door het geloof, en dat niet uit uzelf: het is een gave van God” (Ef 2: 8).

  1. Kennis van het Woord van God

De Bijbel zegt:

“Dit is de geschiedenis van de hemel en de aarde toen zij geschapen werden” (Gen 2:4).

“Door het geloof verstaan wij dat de wereld door het woord Gods tot stand gebracht is, zodat het zichtbare niet ontstaan is uit het waarneembare” (Hebr 11:3).

De Bijbel zegt:

“… want in zes dagen heeft de Here de hemel en de aarde gemaakt, de zee en al wat daarin is, ….. ” ( Exodus 20:11).

De Bijbel zegt:

“En God schiep de mens naar zijn beeld; naar Gods beeld schiep Hij hem; man en vrouw schiep Hij hen” (Genesis 1:27).

“Toen formeerde de Here God de mens van stof uit de aardbodem en blies de levensadem in zijn neus; alzo werd de mens tot een levend wezen”  (Genesis 2:7).

“God heeft uit één enkele het gehele menselijke geslacht gemaakt” (Hand 17:26).

Het veronderstelde evolutionaire proces levert niet één enkele Adam op.

De Bijbel zegt:

“Wat de mensenkinderen betreft, God wil hen schiften en laten zien, dat zij eigenlijk dieren zijn” (Pred 3:18).

Door de evolutietheorie voeren de mensen Gods wil uit. De evolutieleer geeft een rationele verklaring voor het beestachtige gedrag van de mens.

Scheppingen: water in wijn veranderen, vermenigvuldigen van brood&vis en….. tijd.

De hydromechanicus dr.ir.Bas Buchner schrijft (Nederlands Dagblad 22 mei 2006): “Wat me bevreemdt, is dat wat God over zijn schepping zegt, op een heel andere manier wordt bekeken dan de andere heilsfeiten.” Vervolgens vertelt hij iets over het, voor ons verstand onbegrijpelijke, wonder dat de wind en het water gehoorzamen aan het bevel van de Here Jezus. De natuurkundige ir.J.A.Bennema haakt daarop in (Nederlands Dagblad 26 mei 2006) door er op te wijzen dat het lopen op de golven van de Here Jezus en de discipel Petrus ook niet door de ons bekende natuurlijke wetmatigheden te verklaren zijn. Het mysterie van de verplaatsingen van de Here Jezus en de evangelist Filippus zou men nog enigszins aannemelijk kunnen maken door zich een ander coördinatensysteem voor te stellen, maar het blijven wonderen die een mens niet kan herhalen.

Niet te betwijfelen scheppingswonderen

Voor een chemicus staan er nog meer wonderlijke feiten in de Bijbel, die te vergelijken zijn met de schepping van hemel en aarde:

  1. Water wordt in wijn veranderd (Joh 2:1-11). Vaten met ‘eenvoudige’ moleculen H2O worden op het woord van de Schepper veranderd in vaten met wijn. Het is goede wijn, dus zijn er opeens niet alleen moleculen alcohol (C2H5OH) maar ook tientallen complexe moleculen aanwezig. Daarvoor zijn koolstofatomen (C) en stikstofatomen (N) nodig. Geen mens is in staat die te synthetiseren uit watermoleculen, dat vereist een scheppingsdaad.God sprak en het was er.
  2. Een paar broden en vissen worden verduizendvoudigd (Mat 14:13-21). Waar komt al die materie vandaan? Ook dat kan alleen maar door een scheppingsdaad, dus door de Schepper (Hebr 1:2).

Er is geen reden om aan deze wonderen te twijfelen. Elk atoom op zich is immers al een onverklaarbaar wonder. We kunnen modellen ontwikkelen en wiskundige formules opstellen die de eigenschappen van een atoom ‘verklaren’, maar waarom de positieve en negatieve ladingen in een atoom niet samenvallen, blijft een mysterie. Men vertrouwt (=gelooft) en rekent erop dat de atomen ook morgen en in de toekomst niet ineen zullen storten.

Betwijfelbare uitspraken

Wat de natuurwetenschappelijke benadering betreft, kan er vanuit chemisch oogpunt bezien wel getwijfeld worden aan uitspraken over een oude aarde en een zeer oud heelal. Betrouwbare uitspraken mogen in het chemisch laboratorium alleen gedaan worden binnen het meetgebied. Vanuit dat standpunt bezien zouden de uitspraken over een zeer oude aarde en heelal niet door de kwaliteitscontrole in de analytische chemie komen. Want bij de radioactieve dateringen van aardlagen en de uitspraken over de leeftijd van het heelal wordt ver buiten het meetgebied geëxtrapoleerd.

Een eenvoudig voorbeeld kan dat verduidelijken:

Veronderstel dat om 10.00 uur in Amersfoort een auto gezien wordt. Dezelfde auto wordt om 10.30 uur waargenomen in Apeldoorn. Kan men nu met zekerheid zeggen dat om 9.30 uur die auto uit Amsterdam vertrokken is? Uiteraard niet, want er zijn andere mogelijkheden: de auto kan om 9.00 uur vertrokken zijn en langzamer gereden hebben, of de auto is uit Rotterdam vertrokken enz. Een betrouwbare uitspraak over het starttijdpunt van de auto kan alleen gedaan worden als men zeker weet waar de auto gestart is de snelheid constant gebleven is. Dat zijn de randvoorwaarden.

Ook de tijd werd geschapen.

In den beginne schiep God…“ (Gen 1:1)

Men zou uit dit eerste vers van de Bijbel kunnen afleiden dat de Schepper ons openbaart dat Hij begon met het scheppen van tijd. Vanuit Zijn eeuwigheid schiep Hij eerst de dimensie tijd. En de Bijbel waarschuwt ons dat Hij aan die dimensie een eind gesteld heeft. (2Petr3:10)

Dr.W.Hoek

 

 

Wicca?
Wicca is vooral ‘in’ bij meisjes en de evolutietheorie is meer iets waar jongens geïnteresseerd zijn. Hoe zou dat komen? Wicca (= hekserij), is een opleving van de oude heidense religie die aansluit bij de hedendaagse mens met neiging tot: feminisme, terug-naar-de-natuur, individualisme en het occulte. Door de nadruk op het gevoelsmatige, zachte en mysterieuze trekt het van nature meer meisjes aan dan jongens. De belangstelling bij meisjes en vrouwen voor de evolutietheorie is meestal minimaal. Soms wordt het als volgt verwoord: “Ik vind het allemaal maar omslachtig geredeneer en gefilosofeer.” De reden is waarschijnlijk, dat vrouwen niet door een theorie te overtuigen zijn dat ze een geëvolueerde aap zijn. Dat kan hun nog zo overtuigend geleerd worden, inwendig voelen ze wel, dat ze geen dier zijn en dat hun hart heel andere gevoelens herbergt.

Evolutieleer?
De evolutieleer is een zeer oude filosofie over de oorsprong van de mens, die in de negentiende eeuw een wetenschappelijke vorm kreeg. De consequentie van deze theorie is dat de mens autonoom is en geen verantwoording hoeft af te leggen aan een autoriteit boven zich. De aantrekkingskracht van de evolutieleer op jongens ligt in de aard van de man. De man handelt van nature naar zijn hormoonstelsel en gedraagt zich daardoor dikwijls als een beest en dat beseffen ze ook. Bewust of onbewust geeft de evolutietheorie hem een motivatie voor zijn gedrag.

Verschil tussen man en vrouw
De overeenkomst tussen wicca en evolutieleer is dat het beide wapens zijn van de duivel die sinds de zondeval tracht macht te oefenen over de mens. De wapens zijn aangepast aan het complexe wezen de “mens” die als twee typen geschapen is: mannelijk en vrouwelijk. De mens heeft een stoffelijk lichaam, waarmee contact met de fysieke wereld mogelijk is. Dat lichaam heeft overeenkomst met het dierlijke lichaam en een vergelijkbare stofwisseling en hormoonstelsel. De boze richt zijn aanval bij mannen op dit hormoonstelsel om hen daar slaaf van te maken, zodat zij zich als beesten gedragen. Oorlogen worden gevoerd door mannen en het zijn vooral mannen die verslaafd zijn aan seks en porno. De mens heeft ook een ziel. In de ziel zetelt onder andere het gevoel. De aanval van de boze is bij vrouwen vooral gericht op dat gevoel. Zij worden door hun edele gevoelens verleid om zich bijvoorbeeld bij wicca over te geven aan de maangodin.

Hoe kan men de jeugd wapenen tegen wicca en evolutieleer?
De onzichtbare macht achter wicca en evolutie is de duivel die in de Bijbel genoemd wordt: de overste van de macht der lucht (Ef 2:2). De mens kan zich tegen deze overmacht wapenen door zich helemaal toe te vertrouwen aan Jezus die Heer is.  Als onze jeugd praktisch leert toepassen wat het armbandje betekent “What Would Jesus Do” (wat zou Jezus doen), dan zullen ze ervaren wat geschreven staat in 1Joh.4:4. Hij, die in u is, is meerder dan die in de wereld is.

Informatie over wicca en evolutieleer geven de brochures van B&O, getiteld: “Wicca” en “Evolutie”.Over het verschil in beleven van seks tussen jongens en meisjes is te lezen in de brochure ‘Het Grote Verschil’ geschreven door Dick Baarsen.