De vakken Biologie en Verzorging dragen in aanzienlijke mate bij tot de levensbeschouwelijke vorming. Bijbel & Onderwijs reikt aanvullingen aan waardoor deze vakken bijdragen tot een bijbelse mens- en wereldvisie.

Meer dan ooit tevoren, komen natuurwetenschappers tot de overtuiging dat ‘Bijbel’ en ‘Wetenschap’ geen tegenstellingen hoeven te zijn, iets wat de apostel Paulus reeds in 1 Timotheüs 6:20 betoogde. Biologen zouden hier niet bij moeten achterblijven en daarom verwijzen wij hen naar de speciale pagina Schepping en evolutie die Bijbel & Onderwijs heeft ingericht en waarin onder meer naar enkele aanbevolen publicaties en websites wordt verwezen.

Kerndoelen basisvorming Biologie
Op een christelijke school moeten enkele uitgangspunten van het vak Biologie vanuit de Bijbel worden aangescherpt, zodat het vak, evenals Verzorging, niet van God en zijn Woord afleidt, maar juist daarheen voert. Drie hiervan worden hier genoemd, waarbij onze toevoegingen op de overheidskerndoelen cursief zijn weegegeven.

* De leerlingen zijn zich bewust dat het leven door God gegeven is en erkennen de Goddelijke orde die God in de schepping gelegd heeft.
* De leerlingen hebben kennis van de creatie- en evolutietheorie, en zij hebben daarbij geleerd onderscheid te maken tussen feiten en meningen.
* De leerlingen herkennen biologische aspecten in een maatschappelijke situatie en kunnen georiënteerd op de Bijbel positieve en negatieve elementen hieraan onderscheiden; mede daardoor kunnen zij een gemotiveerd standpunt bepalen en beslissingen nemen over het eigen gedrag en dat van anderen.
* Een ander belangrijk aspect hierbij is het op verantwoorde wijze omgaan met seksualiteit.

In verband met de eerste twee punten: informatie over beide modellen en kritisch leren denken, verwijzen wij naar de hierboven vermelde speciale pagina, waarin onder meer naar enkele aanbevolen publicaties en websites wordt verwezen.

Het vak Verzorging werd in 1995 ingevoerd en bevat tal van elementen die van God afvoeren. Vandaar dat reeds een jaar later een christelijke bewerking van een leerboek is verschenen onder de titel Zorg nou zelf (uitg. SMD, Leiden), dat op diverse christelijke scholen zijn weg heeft gevonden.

Over bijbelse authenticiteit … als geleefde identiteit

‘U zegt dat nu wel… maar hoe denkt u er zelf over… en past u het ook zelf toe?… ‘ Zomaar een opmerking van Wim, een leerling in Havo 4 die aan het denken zet. De jongen had een poosje geluisterd naar de uitleg over vergeving en kwam toen met deze opmerking. De uitleg was voor hem kennelijk niet voldoende. Daar hoorde nog iets bij. Iets van de leraar. Iets dat verder reikt dan vakkennis en zelfs verder dan geloofskennis…  

Orthodoxie én… orthopraxie 
In de bijbels georiënteerde opvoedingsliteratuur is decennia lang nagedacht en geschreven over de vraag ‘Hoe draag ik de geloofsinhouden op een bijbelse wijze over en tegelijkertijd op een manier, die aansluit bij jongeren en duidelijk overkomt. Er ontstonden vele zeer waardevolle kind- en/of leerstofgerichte modellen van leerstijlen en pedagogische schema’s. Maar intussen is er bij de jongeren – zowel in de thuissituatie als op school (en zeker in de kerk) een heel andere vraag ontstaan. De vraag naar de echtheid. De vraag naar de persoon achter het verhaal. De vraag naar de opvoeder achter de opvoeding. Het zijn niet meer (alleen) de grote verhalen die het hem doen bij jongeren. Ook de persoon(lijkheid) van de opvoeder doet er toe. Zijn/haar echtheid dus. Jongeren maken zich minder druk om de inhoud, zij ‘screenen’ de opvoeder op taal, voorkomen, voornemen, uiterlijk, gedrag, etc., trekken hun ‘echtheidconclusies’ en vertalen deze conclusies in beoordelingscriteria voor de opvoeding. Een opvoeder is pas echt, als hij/zij doet wat hij/zij zegt en vice versa, met andere woorden of het gedrag in overeenstemming is met de verkondigde boodschap. Hier is de authenticiteit van de opvoeder in het geding. Wat verstaan we hieronder?

Geleefde identiteit  
Het is best wel lastig om precies aan te geven wat we verstaan onder ‘authenticiteit’. Als ik het u zou vragen, zou u het dan meteen kunnen zeggen? Meestal wordt er gedacht aan woorden als: echtheid, wijsheid, enthousiasme, openhartigheid, gedrevenheid, vriendelijkheid, stabiliteit, relativeringsvermogen, nadoen, mildheid, houding en betrokkenheid. Maar ook omschrijvingen als ‘een innerlijke stem’,  ‘geestelijke gezondheid’, ‘zelfbeheersing’ en ‘goed ogend gedrag’, komen voor. In de meeste van deze uitdrukkingen horen we iets doorklinken dat zowel betrekking heeft op de binnenkant als op de buitenkant, zeg maar het uiterlijke gedrag. Daarom zou ik authenticiteit voorlopig willen vertalen met ‘geleefde identiteit’.
Ook in jeugdstudies wordt met regelmaat gewezen – met name in het kader van kerkverlating – op deze dubbelheid. Het zijn in het bijzonder de ervaringen op dit terrein, namelijk het teleurstellende gedrag van zogeheten (mede)gelovigen, die het (prille) jongerengeloof om zeep helpen. Er klinken dan opmerkingen als: ‘Dat had ik nooit van hem/haar gedacht.’ ‘Hij is me behoorlijk tegengevallen’. Jongeren haken af vanwege het gedrag van (mede)gelovigen.
Bovenstaande roept de vraag op naar het eigene van authenticiteit. Betreft het (een specifieke vorm van) kennis? Of moeten we authenticiteit opvatten als een vaststaand – en daarmee onveranderlijk – gegeven met betrekking tot aard en aanleg? Of is authenticiteit een vaardigheid en (dus) een te ontwikkelen communicatief technisch handelen? Of moeten we authenticiteit duiden als een gevoel, een bijzondere vorm van vriendschap, waarvan (slechts) de aanwezigheid bewonderd en de afwezigheid betreurd kan worden? Of is het niet meer of minder dan een (christelijke) gave? Voor de beantwoording van deze vraag hebben we korte verkenning op het terrein van de psychologie nodig, toegespitst op de ontwikkeling van de persoonlijke identiteit.

Identiteit… door externiteit
Jongeren zoeken zichzelf. Sinds Erikson wordt hier het begrip ‘identiteitsontwikkeling’ voor gebruikt: een boeiend, spannend en tegelijkertijd meer dan eens moeizaam proces. In dit proces eigent men zichzelf rollen en betekenissen toe, die niet altijd door anderen als zodanig worden gezien en toebedeeld. De eigenschappen die de jongere zelf denkt te hebben, worden niet gezien. Taken die hij wil verrichten, vertrouwt men hem (nog) niet toe. Door zijn veelal ongenuanceerde visie op hervor­mingen wordt hij meer dan eens niet begrepen en/of serieus genomen. Bovendien ervaart hij dat hij meer is dan alleen de ‘ik’ die hij kende en waarmee hij vertrouwd was. Maar wie of waar is dan de ware ik? Veel jongeren schep­pen zich een denkbeeldig publiek en voor dat publiek spelen zij de rol van degene die ze willen of mis­schien wel zouden kunnen zijn. In feite staan ze onophoudelijk ‘op de planken’, in afwachting van de reacties van het ‘hooggeachte’ publiek, die in dit geval verder reiken dan het gebruikelijke applaus. Na deze psychologische verkenning gaan we de betekenis van ‘het publiek’ na.

Christelijke identiteit vanuit de relatie met Christus 
Het is bekend dat kinderen en jongeren nauwkeurig letten op het gedrag van de mensen in hun omgeving. Ze nemen dit waar en reageren daarop door bepaalde elementen over te over en te gebruiken als bouwstenen voor hun identiteit en zich van de overige elementen te distantiëren. Zo ontstaat hun identiteit via hun relaties. Voor de christelijke identiteit zijn drie relatievormen relevant, die met elkaar samenhangen: de relatie met de Here Jezus Christus, de relatie met de jongeren en tenslotte de relatie met zichzelf.
Het fundamentele van de christelijke identiteit ligt m.i. in het feit dat de eerstgenoemde relatie het startpunt vormt voor de overige relaties. Deze relatie willen we hier duiden met het nieuwtestamentisch woord ‘navolging’. Het gaat om de roepstem van de Levende Christus, die ons bepaalt bij de gehoorzaamheid aan Hem, Die ons is voorgegaan op de weg van lijden, sterven, opstanding en verheerlijking,  opdat wij Hem zouden volgen en zouden zijn als Hij. Hij gaat voor en wil dat ik Hem volg. Hij is de Leermeester, ik de leerling. Overigens, voor alle helderheid, we leggen hier de nadruk op Jezus’ Leermeesterschap, zonder voorbij te gaan aan Zijn status en heilsbetekenis als Verlosser en Heiland.

Christus zoeken samen met medechristenen 
Een relatie met de Here Jezus Christus onderhouden wil dan niet minder zeggen dan ons te laten gezeggen en niet te laten afschrikken door het lijden om vervolgens, met en door Hem, deel te krijgen aan Zijn verkondigde Koninkrijk. Tijdens deze poging tot navolging blijkt al spoedig dat het weliswaar een persoonlijke, maar daarmee niet een individuele onderneming kan blijven. In de ontmoeting met en de navolging van de Ander, hebben we de ontmoeting met de ander meer dan nodig.
Het opbouwen van een relatie met Christus noopt tot intermenselijke relaties. Alleen op de Weg ten Leven komt het tot een ware en levende ontmoeting (letterlijk: het wegnemen van leed) met anderen. Hier liggen de wortels van christelijke authenticiteit. De liefde van en voor de Meester brengt bij-Eén en bijeen. Ten diepste mogen we elkaar zoeken, vinden, vasthouden en ondersteunen in de gezamenlijke poging om de Meester te volgen en de vreugde van het geloof te ontdekken. Onze houding naar en relatie met jongeren zal zich op grond van bovenstaande moeten kenmerken door het uitleven van vergeving, ontferming, liefde, barmhartigheid, zachtmoedigheid en geduld. We zullen bereid en in staat moeten zijn minder gevorderde volgelingen te helpen en te ondersteunen en ons te laten gezeggen door hen die misschien, terwijl ze jonger zijn, reeds verder dan wij gevorderd zijn op de weg van de navolging. We zullen onze jongeren moeten leren zien als gekwalificeerde jongeren. We zullen moeten leren streven naar eenheid en gemeenschap door verbondenheid, betrokkenheid en wederkerige hulpvaardigheid die zich uiten in begrip, acceptatie, integriteit, luistervaardigheid, voorbeeld zijn, theologisch standvastige volgzaamheid, sportiviteit, zelfbeheersing en relativerende humor. Hier valt natuurlijk veel meer van te zeggen, dan in dit bestek mogelijk is.
Omgaan met jongeren krijgt daarmee iets van op weg (de wereld in) gaan, uit zijn op de ontmoeting met anderen, in de gemeenschap met (jonge) mensen treden (werkelijk willen ontmoeten), tegemoet komen, vergezellen, observeren (luisteren op hùn golflengte), begeleiden, komen tot een gedachtewisseling, vertrekken van wat de ander al weet, doorbreken van vastgeroeste gedragspatronen (confrontatie), het openbaringsgebeuren centraal stellen (leren waarnemen van de Leermeester) d.m.v. een uitleg van de Schriften, afzien van resultaatsdenken. (‘Is de opvoeding geslaagd?’). Ik denk bij dit alles specifiek aan een drietal pericopen: Lucas 19 en 24 en Johannes 4. Leest u die, met het oog op dit thema, maar eens na.

Zondaar… en tegelijkertijd gerechtvaardigd… 
Wat betekent de ‘navolging’ voor het zelfbeeld van de catecheet? In de ontmoeting met de Here Jezus Christus worden ons twee aspecten van het menszijn aangezegd: we zijn zondaar en tegelijkertijd gerechtvaardigd (M. Luther). Wanneer we beide laten doorwerken in onze beleving, ervaren we over onszelf droefheid èn vreugde en zien we onszelf als mensen, die niets hebben èn tegelijkertijd alles bezitten. Mensen, voor wie de Eeuwigheid is toegesloten èn heropend. We kunnen niet anders dan ons met teleurstelling verbazen over ons falend handelen èn ons tegelijkertijd met grote vreugde verwonderen over Zijn feilloos handelen. De realiteit van schuldbesef en zondenvergeving is het fundament van zelfkritiek èn zelfrespect. Op dit fundament wil Christus verder bouwen aan ons zelfbeeld, met bouwstenen, die door het louterende werk van de Heilige Geest gevormd zijn: liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid en zelfbeheersing.
Voor deze gelegenheid zou ik ze als volgt willen vertalen: de steen van de bescheidenheid, geworteld in het ontzag voor Hem, Die ons voorgaat en in de bewustwording van de ten principale onmogelijke positie als opvoeder. Bescheidenheid die als vanzelf ontstaat vanwege de vraag: ‘Wie ben ik dat ik dit kan en mag doen?’ De tweede bouwsteen heet ‘zelfaanvaarding’. Voor het aangezicht van God mogen we onszelf zijn en tegelijkertijd levende getuigen van de Here Jezus zijn. Daarbij gaan we onze persoonlijke vragen en twijfels niet uit de weg, maar laten ons ook niet door hen meevoeren. Wanneer de Here Jezus Zijn zendingsopdracht meegeeft aan de discipelen blijkt, dat ook zij nog geen volleerde leerlingen zijn, want, zo lezen, sommigen twijfelden. De derde bouwsteen heet ‘opofferingsbereidheid’. Juist als je jezelf verliest, zul je je leven vinden (Matth. 16). In de bijbels georiënteerde opvoeding zal iets zichtbaar moeten zijn van de bereidheid tot zelfverloochening en kruis dragen. De vierde bouwsteen wil ik aanduiden met ‘relativerende wederkerigheid’. Dit laat zich het beste uitdrukken in de dubbelheid ‘Leraar en leerling’. Opvoeder en opvoedeling trekken gezamenlijk op als leerlingen die naast elkaar plaats nemen in de ‘Leerschool van de Heilige Geest’. Beiden laten zich gezeggen door Hem Die als Enige gezag (dus waarachtig iets te zeggen) heeft. De vijfde bouwsteen heet “zelfdiscipline”. Wat is op dit moment goed aan de orde te stellen en wat niet? Op welke wijze pak ik het aan? Wie ben ik en wie wil ik zijn (voor de jongeren)? Hoe maak ik weloverwogen keuzes en beslissingen? Hoe laat ik nabijheid en distantie elkaar afwisselen ten dienste van een vruchtbare pedagogische ontmoeting? Dit veronderstelt een geduldige houding en een respect voor gevoelige momenten. De zesde bouwsteen heet “dienen”. In eenvoud en helderheid zal de opvoeder steeds bedenken dat hij niet zelf op de voorgrond dient te staan. Zijn aanwezigheid – en daarmee alles wat hij is, zegt en doet – heeft een verwijzende functie. Hij is identificatiefiguur, of hij het leuk vindt of niet, met specifieke bedoelingen. De zevende bouwsteen is de “nederigheid”, die zich laat zien in het toegeven van fouten en kennishiaten. Niet de opvoeder die zich voordoet als ‘allesweter’ geeft blijk van authenticiteit, maar juist hij/zij die het aandurft toe te geven niet alles te weten en zelf ook vaak te moeten zoeken naar antwoorden. We hoeven echt (!) niet op alle vragen antwoorden te weten, maar je moet wel achter (en vooral in) je woorden te staan. Een heldere, eenvoudige getuigenis van je eigen (gebrekkige) omgang met God maakt veel goed. Het is goed van tijd tot tijd eens in je hart te laten kijken en open-hartig je eigen moeiten aan te geven. Zowel de persoonlijke pieken als de dalen van je geloof mogen best eens genoemd worden, zonder in ‘ervaringsopvoeding’ te vervallen. Zolang het maar echt is. Als voorbeeld: een opvoeder die wijst op het belang van de kerkdienst, maar daar zelf slordig mee omgaat, maakt zichzelf en zijn boodschap (!) ongeloofwaardig. Een opvoeder die oproept tot het deelnemen aan kerkelijke activiteiten en zelf vaak verstek laat gaan, ontkracht zijn eigen betoog.

Bijbelse authenticiteit 
Authentiek zijn wil in wezen niets anders zeggen dan betrouwbaar zijn. Zeggen wat je doet en doen wat je zegt. Een proces van voortdurende oefening in de juiste houding (Verboom). Door schande en schade een beetje wijs worden. En als je denkt dat het een keer helemaal mislukt is, let u dan eens op de start van de volgende opvoedingssituatie: de jongeren beginnen als opnieuw. Zij geven u een nieuwe kans. Prachtig toch!?
Zoekend naar een geschikte vergelijking kom ik (met genoemde auteur) uit bij de voorstelling van de gids. In het berglandschap van het christelijk geloof wijst de opvoeder op alle prachtige vergezichten die onderweg te zien zijn. Zie je dat? Kijk daar eens! Zouden we het soms zo kunnen doen? Hebben we hier iets aan? Maar ook waarschuwt hij voor gevaren en valkuilen, waar hijzelf minstens evenzeer voor beducht moet zijn als de anderen.

Ten slotte… 
Bovenstaande is bedoeld ter overweging. Zeker niet om te ontmoedigen. Wanneer u als lezer die neiging toch bij uzelf bespeurt, wil ik u bemoedigen met woorden die Augustinus ooit richtte aan een Carthaagse diaken, die catechisatie moest geven. Hij schrijft in De catechizandibus rudibus:  

 ‘Wat nu uw persoonlijke zorgen betreft, ik zou toch liever niet zien dat u zich liet verontrusten door het zo vaak bij u optredende gevoel dat u een minderwaardig en vervelend betoog ten beste geeft. Het kan namelijk wel zijn, dat uw leerling niet die indruk heeft gekregen, maar dat u zelf door uw verlangen dat er iets beter te horen werd geboden, bent gaan menen, dat uw woorden voor de oren van anderen niet goed genoeg waren. Ik ken dat ook van mezelf: vrijwel altijd ben ik ontevreden met wat ik zeg; ik wil namelijk zo graag iets beters geven’ (vertaling Gerard Wijdeveld, 1982, p. 16. Geciteerd uit: W. Verboom; Catechese in de praktijk, Zoetermeer 1997).  

Drs. H. Bakhuis

Open brief tegen toveracademie
Naar aanleiding van de open brieven over De Toveracademie, is een storm van reacties los gekomen. In de pers is op heel verschillende manieren gereageerd. Soms was dat verontwaardigd, dan weer beschuldigend, maar ook heel gelaten. Veel kranten en tijdschriften hebben artikelen geschreven en in diverse radio- en tv-programma’s werd er aandacht aan besteed.

Ook vanuit onze achterban is breed gereageerd. Deze reacties waren overwegend positief. Verder zijn er veel vragen naar ons toegekomen. Wat blijkbaar niet voor iedereen duidelijk is geworden, is het feit dat beide open brieven in eerste instantie bedoeld waren als eye-opener, om een discussie op gang te brengen. De brieven moeten in eerste instantie dan ook gezien worden als een hartenkreet. Verdere onderbouwing blijft dus noodzakelijk. Het mag duidelijk zijn dat het B&O niet alleen maar gaat om het beroeren van de gemoederen, maar om een daadwerkelijke inspanning om de achtergronden van het toveren aan de kaak te stellen. Een grote gezamenlijke inspanning blijft nodig, omdat er heel wat op het spel staat!

Waar gaat het om?
De open brieven blijken aanleiding de discussie te openen over de grenzen van het toelaatbare. Een discussie, die echter veel verder gaat dan de vraag of je nu wel of niet een sprookje mag voorlezen aan kinderen, zoals door sommige journalisten wordt beweerd. Het gaat om de visie van waaruit ouders opvoeden of scholen onderwijs verzorgen. Al die opvoeders maken op grond van hun levensbeschouwing keuzes voor de kinderen die hun zijn toevertrouwd. Zij kiezen voor het overdragen van waarden en geven grenzen aan door normen en regels af te spreken.

Overal in onze samenleving zien we nu juist die grenzen vervagen. Niet alleen in het verkeer worden regels overtreden, zodat de onveiligheid toeneemt. Ook in de omgang met elkaar worden grenzen overschreden. De onveiligheid neemt toe door toename van criminaliteit, zinloos geweld, aanrandingen of ongewenste intimiteiten. Regelmatig breken er discussies los over het toenemende geweld onder kleuters, agressie op basisscholen en wapens in het voortgezet onderwijs. Onderzoek toont aan dat er wel degelijk een relatie bestaat tussen geweld op tv en geweld op straat. Recentelijk is ook de discussie opgelaaid over de effecten van alle moderne muziek en bijbehorende clips, die soms zeer erotisch geladen zijn. Het lijkt duidelijk dat kinderen en jongeren voor een belangrijk deel worden beïnvloed door de moderne media.

Door middel van teksten, beelden en handelingen worden de grenzen steeds gemakkelijker verlegd en overschreden. Steeds openlijker worden bijbelse waarden ter discussie gesteld en raken kinderen en jongeren gewend aan geweld, erotiek en het paranormale. Een en ander lijkt daarbij te werken als een nauwelijks zichtbaar proces. Wat eerst niet kon, kan in het klein nu wel en straks ook in het groot.

Ernstig onderschat!
Verreweg de meeste mensen geloven helemaal niet in het bestaan van de duivel, zelfs onder christenen is dit bestaan een discussiepunt. Het mag duidelijk zijn dat de duivel, die in de bijbel ‘de mensenmoordenaar van den beginne en de vader der leugen’ (Joh. 8:44) wordt genoemd, door de introductie van deze leugen vrij spel krijgt. Grenzeloos en straffeloos kan hij zijn gruwelijke werk achter de schermen blijven uitvoeren. Niet voor niets worden we opgeroepen geen deel te nemen aan de onvruchtbare werken der duisternis, maar ze veeleer te ontmaskeren (Ef. 5:11).

In onze wereld blijken diverse van die werken regelrecht van duivelse herkomst te zijn. Veel grof geweld kan niet anders dan uit demonische bron ontspringen. Recentelijk werden tijdens een heavy-metal concert 5 mensen doodgeschoten. In Amerika zijn op de Columbine High School een aantal mensen doodgeschoten door jongeren die het spelletje ‘doom’ speelden. In de videoproductie “They sold their souls for rock and roll” wordt duidelijk gemaakt dat satanist Aleister Crowley de grondlegger is van veel demonische teksten in de moderne muziek (Visie 50, december 2004). Door middel van muziek wilde hij bestaande – christelijke – normen afbreken.

In moderne muziek, computerspelletjes, stripboeken en leesboeken wordt gewelddadig en occult gedachtegoed (spelenderwijs) met de paplepel ingegeven. Vooral aan kinderen, die heel open zijn en nog geen goed onderscheid kunnen maken tussen fantasie en werkelijkheid, wordt een angstaanjagend wereldbeeld gepresenteerd. Er wordt een wereld gepresenteerd waarin strijd gevoerd dient te worden met geesten en monsters. Hiertegen is slechts verweer mogelijk door het oproepen van onzichtbare hulpkrachten, die vriendjes worden genoemd. Deze vorm van visualisatie en het leren toepassen van paranormale krachten, toverspreuken en vervloekingen – die soms nog echt blijken te werken – vormen de basis voor de strijd. Over onschuldige spelletjes, muziek en boeken gesproken.

De bewijzen voor deze magische realiteit liggen voor het oprapen.
Topheks ‘Starhawk’ merkt over de ‘onschuldige’ boeken van Harry Potter op: “Ik vind Harry Potter ook leuk. Fantastische film. En goed voor kinderen, omdat het de wereld van de magie voor ze opent…Heerlijk. Ja, Potter heeft hekserij tot een mode-artikel gemaakt en dat zal nog langer doorgalmen. Kinderen kunnen daardoor steeds gemakkelijker toegeven aan hoe ze energie waarnemen om ons heen…” (Onkruid 148, juli-augustus 2002, pag.15).
In het tijdschrift Visie merkt M. Wisse het volgende op: “Het verschil is dat Sneeuwwitje en de zeven dwergen, Doornroosje en Hans en Grietje zich afspelen in een irrealistische wereld, overduidelijk een sprookje. Behulpzame kabouters, snoephuisjes en een honderdjarige slaap komen onwerkelijk over en staan mijlenver van de wereld van kinderen. De toverkunst houdt in die sprookjes ook niemand in een wurgende angst, integendeel. Harry Potter daarentegen speelt zich af in een gedetailleerd realistische en actuele wereld, met auto’s, pesterijen, een school en een snibbige tante. In zo’n wereld, die kinderen herkennen, wijst Harry met zijn toverstok op het hart van Dirk, zijn rotneefje (en vervloekt hem)…Het genre Harry Potter wekt de indruk (door het contact met overledenen…) dat er een ander, maar niet bijbels, leven is na de dood…’Opzij, of ik vervloek je’, zegt Harry tegen zijn oom als deze om opheldering vraagt.” [1][1]
Harry Potter draagt een anti-bijbelse wereldbeschouwing over en leert kinderen onder meer… lastige opvoeders (leraren, ouders) te vervloeken…We mogen ons gelukkig prijzen dat die vloeken vaak niets lijken te ‘doen’.

Een enquête over ‘religiositeit, occultisme en satanisme’ onder 700 jongeren in de leeftijd tussen 14 en 29 jaar in Tirol toonde een grote belangstelling (ruim 40%) voor occulte fenomenen aan (droomduidingen, telepathie, genezingswonderen). Zo’n 30% had hier ooit mee geëxperimenteerd (glaasje draaien, kaartleggen, pendelen, droomduidingen, horoscopen). Ruim 50% zag de film ‘Buffy – in de ban van de demonen’, Akte X’, ‘Lord of the rings’, ‘Harry Potter 1 en/of 2’, ‘Het 6^e zintuig’.

Conclusies:

1. Openheid en belangstelling voor het occulte en paranormale kan vroeg of laat leiden tot het experimenteren hiermee.
2. Bij de belangstelling voor de mysteriefilms gaat het ‘wellicht om een, buiten het instituut van de kerk liggende, nieuwe vorm van mystiek’ [2][2]

Bovengenoemde voorbeelden maken duidelijk dat het gevaar van bepaalde soorten muziek, films, spelletjes en lectuur, met name voor kinderen, niet te onderschatten is.

Toveracademie is grensoverschrijding!
Helaas blijkt, dat er heel gemakkelijk grenzen overschreden worden. Velen hebben geen flauw besef van wat zich afspeelt onder kinderen en jongeren, noch wat de immense gevaren zijn van ‘spelen met de onzichtbare wereld’. Kinderen kunnen van jongs af aan wennen aan geweld en agressie. Ze komen daarnaast via tv-programma’s, computerspelletjes en internet in aanraking met zaken als erotiek, sciencefiction en demonie. In het Tv-programma ‘Bij ons thuis’, van Teleac, werd op 7 maart uitgebreid aandacht besteed aan de invloed van erotische clips op kinderen en tieners. Kijken leidt vaak tot doen, was de conclusie. Dat laatste wordt ook bevestigd in enkele onderzoeken naar de relatie tv-geweld en de werkelijkheid. “Kinderen die van jongs af aan worden geconfronteerd met agressie en geweld op televisie, raken al vroeg in hun leven afgestompt en gaan als pubers en jongvolwassenen op zoek naar sterkere prikkels om te kunnen griezelen en gruwelen. De industrie bedient hen op hun wenken met, om maar iets te noemen, de steeds engere en gewelddadigere Halloweenfilms.” (Elsevier 10, 12 maart 2005)

Natuurlijk is het duidelijk dat tv meer invloed heeft dan een (strip)boek. Maar de gewenning begint vaak zo onschuldig en sluipend. Precies daar ligt het probleem voor de hele golf van geweld en occultisme die kinderen, tieners en jongeren lijkt te overspoelen. Als het nu zo ver moet komen dat kinderen ook nog eens op een ‘onschuldige wijze’ moeten gaan wennen aan allerlei vormen van magie of toverij in de entourage van een Toveracademie, dan is er sprake van een absolute grensoverschrijding. Er staat zeer veel op het spel: het welzijn van kinderen is in het geding! Met alle kracht dienen we hier in het geweer te komen.

“Ach, zeggen mensen die graag relativeren, ze weten heus wel het verschil tussen de virtuele en echte wereld. Maar reclamemakers en trendwatchers weten wel beter. Kinderen én volwassenen zijn zeer gevoelig voor impliciete en expliciete televisieboodschappen, of die nu waar zijn of niet.”(Elsevier 10, 12 maart 2005) Die gevoeligheid is er zeker ook ten aanzien van allerlei magische thema’s. Vooral in een tijd waarin het christelijk geloof wordt uitgehold en de kerk lijkt te hebben afgedaan, zoeken velen toch naar mystiek en religie. Grenzeloos gaan velen op zoek naar wat verborgen is. Het occulte is al jaren in, maar leidt ook al jaren tot grote problemen.

Daarom is het motto ‘toveracademie’ echt grensoverschrijdend en levensgevaarlijk.

Hoe nu verder?
De vraag is nu: hoe verder? Hoe moeten ouders en scholen reageren?
De open brieven hadden tot doel de discussie op gang te brengen, dat is gelukt. Die discussie gaat soms wel erg kort door de bocht, te gemakkelijk wordt aan de boven genoemde argumenten voorbij gegaan. Christenen die waarschuwen voor tovenarij en de gevaren van agressie, geweld en demonische praktijken worden snel bestempeld als fundamentalisten die terug willen naar de Middeleeuwen.
De discussie zal dus voortgezet moeten worden, maar wel op basis van argumenten. Die argumenten vallen in twee groepen uiteen:

1. de bijbelse argumenten,
2. de pedagogische argumenten.

De bijbelse argumenten staan en vallen met ons geloof in die éne God, die Zich in ruim voldoende mate aan ons geopenbaard heeft in Zijn Woord. Wie de Bijbel serieus neemt weet dat hij verre dient te blijven van toverij (Deut. 18:10, Lev. 19:26, Openbaring 18:23, 21:8, 22: 15). Toverij en waarzeggerij zijn namelijk ‘gaven’ van de vorst der duisternis, de duivel, die leiden tot de dood. Toverij leidt tot normloosheid en opstand tegen Gods gezag. Toverij leidt uiteindelijk tot de dood in plaats van tot het leven. De duivel blijft een mensenmoordenaar vanaf het begin (Johannes 8:37-47 en Jesaja 8:19-22).

Naast de bijbelse argumenten, die niet iedereen zomaar zal onderschrijven, zijn er ook pedagogische argumenten, die ruimschoots toegelicht zijn in het voorgaande. Doorgaans leiden magische boeken op subtiele wijze kinderen binnen in een wereld van (duivels) geweld. Kijken naar geweld op tv leidt tot geweld in het dagelijks leven. Kijken naar erotische clips blijkt wel degelijk invloed op jongeren te hebben. Enge en gewelddadige Halloweenfilms zijn wel degelijk een volgende stap in de geweldsspiraal die door de filmindustrie wordt opgebouwd.

Alle gewenning op die gebieden leidt tot steeds verdergaande afstomping. Waarom zou dat met toverij/magie niet het geval zijn?

Ouders en scholen
Ouders kunnen de volgende actie ondernemen tegen het motto ‘toveracademie’.

1. Vorm gebedsgroepen rond de scholen (informatie is te vinden op de site www.ibbnl.org.
2. Organiseer gespreksgroepen van ouders rond het thema.
3. Beleg informatie avonden over tovenarij en christelijk onderwijs (bijbelenonderwijs.nl).
4. Vraag hoe de school omgaat met de principiële en pedagogische argumenten.
5. Overleg met leerkrachten die de bezwaren ook zien.
6. Werk samen met mensen uit andere kerken.
7. Licht schoolbesturen in en ga in overleg op zoek naar de grenzen.
8. Sluit aan bij het alternatieve thema van de werkgroep christelijke kinderboeken “Wonderlijk”(zie de site www.christelijkekinderboeken.nl of www.clkplein.nl).
   Van de werkgroep ontvingen we onlangs het volgende overzicht:

Wij zijn momenteel bezig met de volgende zaken:
– de drie actieboeken
– de actie-cd + muziekboek
– de werkmap voor basisonderwijs en zondagsscholen
– een concerttour.

Eind maart/begin april verzenden wij opnieuw een persbericht, waarin wij onder meer zullen aankondigen dat wij op de kinderboekensite een titellijst zullen presenteren van christelijke kinderboeken die aansluiten bij ons thema `Wonderlijk´.

En de laatste optie is wel degelijk je kind niet naar de lessen te laten gaan, wanneer de school toch kiest om verder te werken met het thema ‘toveracademie’.

1. Vraag om alternatieve opdrachten die buiten de klas kunnen worden gedaan.
2. Licht directie en bestuur in over de bezwaren en wijs op de grondslag van de school.
3. Is er werkelijk geen mogelijkheid om aan het thema te ontkomen, dan kan overwogen worden een andere school te kiezen.

Tenslotte

Ook met bovenstaand informatie is niet alles gezegd, maar wel de kern weergegeven. Mochten er vragen blijven liggen, schroom dan niet om ons te mailen of te bellen.

Toen Jan ongeveer 6 jaar was, ging het niet meer op de ‘gewone’ basisschool. Met de diagnose ADHD ging hij naar het speciaal onderwijs. “Concentratie was het grootste probleem,” vertelt ‘ie, “steeds vaker werd het zo druk in m’n hoofd dat er iets ‘knapte. Als dat gebeurde, ging alles mis: praten en roepen door de klas, van m’n plaats lopen, het was allemaal heel vervelend, ook voor de andere kinderen… en voor de meester.”

Jan is nu 17 en we blikken samen terug op die tijd.

“Ik vond het helemaal niet leuk om naar die speciale school in de stad te gaan; maar gelukkig mocht ik één keer in de maand een dagje in m’n oude klas zitten en ik werd ook nog wel uitgenodigd op de verjaardagsfeestjes.” “Als kind was ik al vrij druk,” vertelt Jan, “ toen ik in groep drie zat, ben ik met m’n ouders naar het AZG (Academisch Ziekenhuis Groningen, nu AMCG) gegaan. Daar zijn onderzoeken geweest en hebben ze vastgesteld dat ik ADHD heb.”

Jan vertelt, dat hij toen ook medicijnen kreeg. Eerst iets wat hij niet meer weet, maar dat ook niet hielp en later Ritalin, dat wel hielp. “Ik werd rustiger in m’n hoofd, ik kon me langer concentreren, maar ik was ook eerder vermoeid.” Van z’n 6^e tot z’n 16^e heeft Jan Ritalin gebruikt.

Bij Saskia die in het laatste jaar van het VMBO zit, was dat anders.

Saskia heeft ook ADHD, maar kon aan geen enkel medicijn wennen. “Ik heb er wel zes verschillende gehad, maar ik voelde me er gewoon niet goed bij en het hielp ook niet.” Zij gaat nu naar de LWOO-afdeling van haar school (Leer-Weg Ondersteunend Onderwijs); dat is een klas met maximaal 16 leerlingen, met meer mogelijkheden voor individuele begeleiding. Als het even niet meer gaat, vraagt ze een ‘time-out’ of gaat ze naar de leerlingenbegeleider voor een gesprek. Ze heeft zichzelf aangeleerd om, door wat ze noemt ‘een bepaalde manier van denken,’ met haar moeiten om te gaan.

ADHD.

ADHD is een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. De afkorting komt van Attention Deficit Hyperactivity Disorder (in de volksmond: Alle Dagen Heel Druk). (Soms wordt de diagnose ADD gesteld, zonder de hyperactieve component dus.) ADHD is een combinatie van slechte concentratie, overbeweeglijkheid, rusteloosheid en impulsiviteit en staat beschreven in het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM ‘Diagnostisch en Statistisch Handboek van Geestesziekten’) van de American Psychiatric Association (APA Amerikaanse Psychiatrische Vereniging).

De DSM is hèt handboek in de wereld van de psychiatrische ziekten.

In de vierde editie (DSM-IV) staat voor ADHD dat individuen met deze stoornis moeite kunnen hebben met hun aandacht voor details of onzorgvuldige fouten kunnen maken in huiswerk of andere taken (criterium A1a). Onder criterium A1b staat vervolgens: Het werk is vaak slordig, nonchalant uitgevoerd zonder er veel over nagedacht te hebben. Zij (de leerlingen) lijken vaak met hun gedachten ver weg te zijn, alsof ze niet luisteren of niet horen wat er zojuist is gezegd (criterium A1c). 1) De overige criteria zijn varianten hier op.

Toename ADHD en Ritalingebruik.

ADHD groeide in de VS van 150.000 kinderen in 1970 tot een half miljoen in 1980, een miljoen in 1990 en momenteel zijn er zo’n 7 à 8 miljoen kinderen met de diagnose ADHD. In Groot-Brittannië steeg het aantal Ritalin recepten de afgelopen acht jaar van 2000 naar 160.000. 2) In het veel kleinere Nederland gingen er in 1999 eveneens 160.000 Ritalinrecepten over de toonbank van de apotheek. 3) Volgens het rapport van de Gezondheidsraad is het aantal voorgeschreven tabletten Ritalin sinds 1995 van 2,2 miljoen gestegen naar 22 miljoen in 1999. Een vertienvoudiging dus. 4)

Ritalin.

Ritalin (methylfenidaat hydrochloride) is het belangrijkste medicijn waarmee ADHD wordt bestreden. De Amerikaanse Drug Enforcement Administration (DEA ‘Drug Handhavings Bureau’) heeft Ritalin gekwalificeerd als een ‘klasse 2 drug’ wat ook door andere landen wordt onderschreven. Dat is dezelfde categorie als bijvoorbeeld cocaïne en amfetaminen (‘speed’ in de Amerikaanse volksmond). Het zijn drugs met een allerhoogst gevaar voor verslaving en misbruik. De Wereldgezondheidsorganisatie kwam dertig jaar geleden al tot dezelfde conclusie. Ritalin heeft sterke chemische overeenkomsten met amfetaminen en cocaïne en heeft ook dezelfde bijwerkingen.

In de VS staat Ritalin hoog op de lijst van gestolen drugs. Op straat wordt het verhandeld onder namen als ‘vitamin R’ en ‘R-Ball.’ Het wordt vermalen tot poeder om het op te snuiven of op te lossen in water. In een onderzoek onder ruim 44000 studenten in Indiana geeft 7 procent toe het tenminste één maal geprobeerd te hebben en 2,5 procent gebruikt het maandelijks of vaker. 5)

Bijwerkingen.

De bijwerkingen van Ritalin staan beschreven in de Physician’s Desk Reference 1999 (‘Dokters Bureau Referentie’) en zijn onder andere: zenuwachtigheid, slapeloosheid, overgevoeligheid (inclusief huiduitslag), koorts, anorexia, misselijkheid, duizeligheid en hartkloppingen. In het handboek van de huisarts staat vervolgens te lezen dat voldoende informatie over de veiligheid en de efficiëntie bij het gebruik van Ritalin op lange termijn niet bekend zijn.

Een document op de website van de Amerikaanse FDA (Food and Drug Administration) kondigt aan dat er vraagtekens zijn omtrent de veiligheid van middelen met de grondstof methylfenidaat. Onder andere Ritalin en Concerta (een ander medicijn tegen ADHD) blijken zeer negatieve psychiatrische effecten te veroorzaken. Het betreft: visuele hallucinaties, zelfmoordgedachten, psychotisch gedrag, agressie en gewelddadig gedrag. 6)

De FDA overweegt om de etiketten te laten wijzigen en stelt ook een onderzoek in naar andere stimulerende middelen die zijn goedgekeurd voor de behandeling van ADHD (28 juni 2005).
Volgens de Amerikaanse psychiater Peter Breggin, directeur van het Internationale Centrum voor de Studie van Psychiatrie en Psychologie, zijn afwijkingen in de hersenen vrijwel zeker te wijten aan een eerdere blootstelling aan een psychiatrische medicatie. 7) Ook meent hij dat ontwenningsverschijnselen bij stopzetting van Ritalin vaak leiden tot depressie, vermoeidheid en zelfmoordneigingen wat weer kan leiden tot nieuwe medicatie. Hij legt ook een verband tussen de toenemende agressiviteit en geweld op scholen en het gebruik van psychiatrische medicijnen. 8)

Farmaceutische industrie.

Volgens Dr. Pelsser van het ADHD Centrum in Eindhoven brengt een dieet bij meer dan de helft van de kinderen een behoorlijke vermindering van de klachten. In het interview met Radio Nederland Wereldomroep merkt Dr. Pelsser ook op dat het nadeel van medicijnen is dat er zo veel geld mee te verdienen valt. 9) Richard Scruggs heeft in de VS een landelijke rechtszaak aangespannen tegen de makers van Ritalin: Ciba Geneva Pharmaceuticals, ook bekend onder de naam Ciba-Geigy (opgekocht door Novartis AG, die is gefuseerd met Sandoz) in oktober 2000.

Hij beschuldigt hen ervan dat ze samen met de APA en de Amerikaanse belangenvereniging CHADD (Children And Adults With ADHD) in het geheim een frauduleuze samenwerking zijn aangegaan. Scruggs die eerder deel uitmaakte van het team advocaten dat de machtige tabaksindustrie op zijn knieën kreeg, beweert dat de definitie van ADHD teveel is gesterkt, zodat men meer Ritalin kon verkopen. 10)
Ook in Groot-Brittannië worden rechtszaken aangespannen tegen verscheidene gezondheidsdiensten inzake de verstrekking van Ritalin. 11)

Controversieel.

Het lijkt er op dat je over het onderwerp ADHD bijna alles kunt zeggen, zo ongeveer van: “Het bestaat niet en het is geen ziekte, want het valt met geen enkele test aan te tonen en de medicatie is ronduit gevaarlijk” tot “maar goed dat men tegenwoordig de deskundigheid heeft om deze ziekte/stoornis op te sporen en dat er zo’n geweldig medicijn voor is.” Het moet trouwens ook gezegd worden dat er niet weinig artsen/psychiaters/wetenschappers zijn die de eerste mening zijn toegedaan.* Feit is echter ook, dat er, zoals men ze vroeger noemde, hyperactieve kinderen zijn die door hun hyperactiviteit veel moeite hebben om in ons (reguliere) onderwijssysteem goed te kunnen functioneren.

De klassieke vraag laat zich stellen: is het middel erger dan de kwaal?

Maar dan: hoe erg is de ‘kwaal,’ of wordt, wat vroeger ‘vervelend gedrag’ genoemd werd en heel veel oorzaken kan hebben, nu als ziekte/stoornis bestempeld? In hoeverre speelt de inrichting van ons onderwijssysteem hierin een rol? Kernwoord voor het omgaan met ADHD is ‘struktuur.’ Hoe is het gesteld met de struktuur, het dagritme in onze gezinnen?

Diagnose.

De APA concludeerde in de DSM-III dat 8 van de 14 symptomen voldoende zijn om bij een kind ADHD vast te stellen. In 1994 werd die lijst uitgebreid tot 18 en onderverdeeld in 2 groepen. Nog maar 6 symptomen van 9 uit een groep voldoen aan een ADHD-diagnose. “Een diagnose waar geen specifieke test voor bestaat en die geen wetenschappelijke oorzaak kent. ADHD is geen hersenstoornis, omdat daar geen enkel bewijs voor te vinden is.”

Tot die conclusies kwamen zowel de National Institutes of Health Concensus Development Conference 1998 over ADHD, als de Amerikaanse Academie voor Kindergeneeskunde (2000). Tussen 1952 en 1994 vond de APA meer ongepast gedrag en groeide zijn DSM van 112 stoornissen en ziekten tot163 in1968,224 in1980,253 in1987 en374 inde 1994 editie. Een handboek dat zijn oorsprong vond tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar het was ontwikkeld om ‘afwijkend’ gedrag te groeperen. Bij het doornemen van de vele stoornissen kunt u trouwens ook Criterium 315.2 tegenkomen. Het is een ‘Opstelstoornis,’ waarbij een kind laag scoort met het schrijven van opstellen.

Kinderpsychiater Prof. Buitelaar, die zeker niet bekend staat als tegenstander van het gebruik van Ritalin, zegt in ‘Ublad Online’ dat het verschil tussen ziek en gezond zijn bij ADHD een glijdende schaal is en ook dat de afgrenzing arbitrair is. Hij pleit dan ook voor een aantal maatregelen, waaronder meer scholing van artsen, maar stelt ook dat de explosieve stijging voor een deel kan komen door de onderhandelingscultuur die is ontstaan bij artsen. “Als ouders zelf al de diagnose ADHD hebben gesteld, dan is het voor de arts vaak moeilijk om die mensen daar vanaf te praten.” 12)

Stappen.

Intussen heeft Saskia een aantal stappen ondernomen om beter met haar ADHD om te kunnen gaan: in de les, tijdens het werken aan opdrachten, mag ze haar MP3 speler aan hebben. Daardoor wordt ze minder gauw afgeleid. Ze heeft drie keer per week een coach die haar begeleid met het maken van haar huiswerk. Deze coach wordt betaald uit haar PGB (Persoons-Gebonden Budget). Verder probeert ze, als het te druk wordt in haar hoofd, door een stuk zelfdiscipline, zichzelf te dwingen aan één ding tegelijk te denken.

Lichtpuntjes.

Voor Jan bleek de diagnose en de daarop volgende stappen: medicatie, het speciaal onderwijs en de coach die hij kreeg toegewezen, een uitkomst. Jan is nu ongeveer een jaar van de Ritalin af. “Ik ben wat volwassener en ook wat rustiger geworden,” zegt hij. Hij ziet dankbaar terug op de tijd dat hij, omdat het thuis niet meer ging, enkele maanden bij zijn opa en oma kon wonen.

Op de vraag hoe het nu gaat zonder medicatie, antwoordt Jan: “Toen ik er mee stopte, was het alsof er een waas wegviel; het klinkt raar, maar vroeger kon ik, zeg maar, een paar honderd meter kijken en nu wel kilometers! Het was, alsof ik uit een soort tunnel kwam. Het helpt dat wij in ons gezin een dagritme hebben; we eten en bidden, bijvoorbeeld, ook samen. Als het druk wordt in m’n hoofd, kan ik ook met God praten, dat geeft me een rustig gevoel. Op een slechte dag vraag ik me wel ‘es af: waarom ging het zo slecht vandaag, waarom is mijn leven zo moeilijk? Maar ik kan altijd bij God terecht, ook met mijn emoties; Hij geeft lichtpuntjes als het donker is.”

Ref.:

1) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edition. APA – Washington,

DC. 1994

2) Ritalin Ban Urged For UK Children Under Five – Liz Smith
http://www.wsws.org/articles/

3) Trouw, 8 februari 2001 – Werking ADHD-pil raakt omstreden – Edwin Kreulen

4) http://www.gr.nl/pdf.php?ID=178

5) Recreational Ritalin – Kids Now Using It for ‘Fun’ – Nicole Ziegler
http://www.rense.com/general/ritd.htm

6) http://www.fda.gov/

7) Toxic Psychiatrie, Peter R. Breggin MD,St. Martin’s Press (1994)

8) Talking Back to Ritalin – Peter R. Breggin, M.D – Common Courage Press 1998

9) http://www9.sbs.com.au/radio/language.php?news=science&language=Dutch

10) Reuters 16 september 2000 – zie ook: www.ritalinfraud.com

11) Stimulants Are Not The Answer (Santa) www.santa.inuk.com

12) http://www.ublad.uu.nl/WebObjects/UOL.woa/3/wa/Ublad/archief?id=1015732

Dennis Rodie http://www.dennisrodie.com/page14b.html

* zie o.a. http://www.newstarget.com/020227.html

Bij het sollicitatiegesprek moet de identiteit van de school duidelijk aan de orde komen. Regels ter bescherming van de school en de sollicitant, waarop de school en de leraar aanspreekbaar zijn.

Zo nu en dan wordt Bijbel & Onderwijs gevraagd naar een sollicitatie-code voor het christelijk onderwijs, met name waar het gaat om de vraag of de identiteit van de sollicitant verenigbaar is met de identiteit van de desbetreffende school.

Als sollicitatie-code hanteren de meeste christelijke scholen het model en advies van het bestuur van de Nederlandse Protestants Christelijke Schoolraad (NPCS) te Voorburg. Daarin staan de gedragsregels voor het bestuur en de sollicitant vermeld die zijn afgestemd op de algemeen gangbare volgorde van gebeurtenissen binnen de sollicitatieprocedure.

Deze regels zijn echter erg algemeen en vermelden niets over het specifieke van het onderwijs, noch iets over de identiteit van de school. Vandaar de behoefte aan een aanvulling, waartoe wij hieronder in ’t kort enkele richtlijnen geven. Deze vallen in vier categorieën uiteen:

1. aanvulling gedragsregels sollicitatieprocedure
2. bespreking van de grondslag en identiteit
3. proefles of werkbezoek
4. gedragsregels om de identiteit metterdaad uit te dragen.

De meeste van deze regels worden in de praktijk gehanteerd. Sommige stellingen, zoals hierna omschreven onder A1, mogen vanzelfsprekend lijken, maar toch blijkt het nodig te zijn om zelfs zaken die voor de meesten vanzelfsprekend zijn, nog eens expliciet te vermelden.

Aanvulling gedragsregels sollicitatieprocedure (onderwijsgericht)

A1. Indien ter vervulling van de vacature een advertentie wordt geplaatst in een of meer landelijke of regionale periodieken, dan vermeldt het bestuur daarin zo concreet en duidelijk mogelijk de eisen en voorwaarden die aan de functie worden gesteld.

A2. Binnen een week na sluiting van de sollicitatie-termijn wordt aan alle sollicitanten de ontvangst van hun brief bevestigd. Wordt de sollicitant voor een gesprek uitgenodigd, dan ontvangt deze vooraf nadere gegevens omtrent de identiteit van de school, zoals deze in het sollicitatiegesprek aan de orde zullen komen. Hieronder vallen Artikel 2 en 3 van de statuten (Grondslag en doelstelling), de Identiteitsnota en de Schoolgids.

A3. Vertegenwoordigers van geledingen die voor de functie en functievervulling relevant zijn, worden betrokken bij de sollicitatieprocedure en nemen deel aan de sollicitatiegesprekken. Meestal bestaat deze commissie uit enkele bestuursleden, een MR-ouderlid, een personeelslid en de directie.

A4. De sollicitant verstrekt naar waarheid de inlichtingen die van hem worden gevraagd en die een inzicht kunnen geven in zijn geschiktheid en bekwaamheid voor de te vervullen functie, voor zover het geven van deze inlichtingen van hem verlangd kan worden.

Bespreking van de grondslag en identiteit

B1. De bespreking van grondslag en identiteit van de school vormt een wezenlijk onderdeel van het sollicitatiegesprek. Hierbij komen alle drie vormen van de christelijke identiteit aan de orde: de statutaire identiteit; de geschreven identiteit en de beleefde identiteit.

B2. Aan de sollicitant wordt gevraagd of de identiteit van de school, zoals deze blijkt uit de hem toegezonden documenten, duidelijk is. Indien nodig, wordt deze nader toegelicht en besproken, met name waar het gaat om de uitleg van en het omgaan met de Bijbel als grondslag van de school. Naast de pedagogische en onderwijskundige kwaliteiten vormt de invulling van de identiteit een onderdeel van de beoordeling van de geschiktheid en bekwaamheid van de sollicitant voor deze functie.

B3. Onder geschiktheid voor de functie wordt uitdrukkelijk mede begrepen de bereidheid van de sollicitant om onvoorwaardelijk instemming te betuigen met de grondslag en het doel van de rechtspersoon waarvan de school uitgaat, zijn werkzaamheden in overeenstemming daarmee te verrichten en zich in leer en leven daarnaar te gedragen.

B4. Het bestuur kan de sollicitant verzoeken een kort resumé te schrijven over wat het christelijk geloof voor hem inhoudt, toegespitst op wat dit betekent voor zijn wereldbeeld en levensstijl. Hij dient daarbij enkele voorbeelden te geven van actuele onderwijstrends en de wijze waarop het ‘Gij geheel anders’ van de Schrift hierin zijn mening en gedrag bepaalt.

B5. Voorbeelden van het ‘Gij geheel anders’ zijn onze houding tegenover aanhangers van een andere religie, leven in een spanningsveld en de invloed van het occulte op kind en school.
Proefles of werkbezoek

C1. Indien het bestuur dit wenselijk oordeelt of indien de sollicitant hierom verzoekt, kan de sollicitant worden uitgenodigd een proefles te geven. Over doel, inhoud en verdere gang van zaken bij deze proefles worden tijdig duidelijke afspraken gemaakt.

C2. Een werkbezoek aan de sollicitant in zijn huidige functie kan alleen met instemming van de sollicitant en op het moment dat deze heeft aangegeven. Na verkregen instemming van de sollicitant wordt toestemming gevraagd aan het bevoegd gezag van de school of instelling waarbij de sollicitant werkzaam is.

C3. Desgewenst wordt de sollicitant in staat gesteld de school of instelling tijdens een werkdag te bezoeken.
Gedragsregels om de identiteit metterdaad uit te dragen

D1. Na zijn aanstelling en indiensttreding maakt de sollicitant deel uit van het schoolteam en gelden ook voor hem de rechten en plichten die ook voor de andere leden gelden. Zo is hij te allen tijde aanspreekbaar op zijn bijdrage aan de identiteit van de school.

D2. Het bestuur beseft terdege aan welke ingrijpende veranderingen de school, en daarmee ook de leden van het schoolteam, in deze tijd blootstaan. Daarom zullen zij al het mogelijke doen om zich hierop gezamenlijk te bezinnen en om de leden van het schoolteam in staat te stellen zich hierop, vanuit de grondslag, te oriënteren.

D3. Van de teamleden wordt verwacht dat zij naar vermogen deelnemen aan bijeenkomsten of cursussen die hiertoe door het bestuur worden aangeboden.

drs. R.H. Matzken